Giải Câu hỏi trang 14 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Những tác phẩm trong văn học Việt Nam thường được nhìn nhận như "tuyên ngôn độc lập":

Trong lịch sử văn học dân tộc, có ba tác phẩm tiêu biểu thường được nhìn nhận như những bản "tuyên ngôn độc lập", đánh dấu ba mốc lớn trong quá trình dựng nước và giữ nước:

- Bài thơ *Nam quốc sơn hà* (thường gắn với tên Lý Thường Kiệt, thời Lý, thế kỉ XI) – được coi là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc.
- Bài cáo *Bình Ngô đại cáo* (Nguyễn Trãi, thế kỉ XV) – được xem như bản tuyên ngôn độc lập thứ hai, ra đời sau thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống quân Minh.
- Bản *Tuyên ngôn Độc lập* (Hồ Chí Minh, 1945) – bản tuyên ngôn độc lập của thời đại mới, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

b) Điều khiến cho những tác phẩm ấy được nhìn nhận như "tuyên ngôn độc lập":

Những tác phẩm trên được nhìn nhận là "tuyên ngôn độc lập" vì chúng cùng mang những đặc điểm chung sau:

- Về nội dung tư tưởng: Các tác phẩm đều long trọng khẳng định quyền độc lập, chủ quyền thiêng liêng của dân tộc – khẳng định nước Việt Nam (Đại Việt) là một quốc gia có lãnh thổ, chủ quyền riêng, không thể xâm phạm. *Nam quốc sơn hà* khẳng định "sông núi nước Nam vua Nam ở"; *Bình Ngô đại cáo* nêu cao nền văn hiến, cương vực, phong tục, lịch sử riêng của Đại Việt; *Tuyên ngôn Độc lập* tuyên bố quyền tự do, độc lập của dân tộc Việt Nam trước toàn thế giới.

- Về hoàn cảnh ra đời: Các tác phẩm đều xuất hiện ở những thời điểm trọng đại, gắn với các cuộc đấu tranh chống ngoại xâm và với thắng lợi của dân tộc, nên mang tính chất một lời tuyên bố chính thức, có giá trị lịch sử.

- Về giọng điệu và tính chất: Đều có giọng điệu trang trọng, đanh thép, hùng hồn, thể hiện ý chí, khí phách và niềm tự hào dân tộc; đồng thời có tính chất pháp lí, chính luận – vừa khẳng định chân lí độc lập, vừa cảnh cáo, lên án kẻ thù xâm lược.

Chính sự kết hợp giữa việc khẳng định chủ quyền, độc lập dân tộc với giọng điệu tuyên bố trang nghiêm, hào hùng trong những thời khắc lịch sử trọng đại đã khiến các tác phẩm ấy được xem như những bản "tuyên ngôn độc lập" của dân tộc Việt Nam.