Giải Câu hỏi trang 14 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Khái quát phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở Việt Nam nửa đầu thế kỉ XX

Từ cuối thế kỉ XIX, sau khi triều đình nhà Nguyễn kí các hiệp ước đầu hàng, thực dân Pháp đặt ách thống trị lên toàn cõi Việt Nam. Bước sang nửa đầu thế kỉ XX, nhân dân ta liên tục vùng dậy đấu tranh giành độc lập với nhiều khuynh hướng, con đường khác nhau. Có thể khái quát theo mấy chặng lớn sau:

a) Đầu thế kỉ XX — khuynh hướng cứu nước theo tư tưởng dân chủ tư sản

- Khi phong trào Cần Vương (cứu nước theo ngọn cờ phong kiến) thất bại (tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Hương Khê của Phan Đình Phùng kết thúc năm 1896), con đường cứu nước theo hệ tư tưởng phong kiến đã tỏ ra bế tắc.
- Tiếp thu tư tưởng dân chủ tư sản từ bên ngoài (Nhật Bản, Trung Quốc, phương Tây), xuất hiện những nhà yêu nước tiêu biểu:
+ Phan Bội Châu chủ trương dùng bạo động vũ trang để giành độc lập, khởi xướng phong trào Đông Du, đưa thanh niên sang Nhật học tập.
+ Phan Châu Trinh chủ trương "khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh", đấu tranh ôn hòa, cải cách để nâng cao dân trí và dân quyền.
- Bên cạnh đó còn có phong trào Đông Kinh nghĩa thục, phong trào chống thuế ở Trung Kì… Các phong trào này cuối cùng đều thất bại vì thiếu đường lối và tổ chức lãnh đạo đúng đắn, nhưng đã thức tỉnh mạnh mẽ tinh thần dân tộc.

b) Từ năm 1911 — hành trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc

- Năm 1911, người thanh niên Nguyễn Tất Thành (Nguyễn Ái Quốc — Hồ Chí Minh) ra đi tìm đường cứu nước. Sau nhiều năm bôn ba, Người đến với chủ nghĩa Mác — Lê-nin, tìm ra con đường cứu nước theo khuynh hướng vô sản, gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội.

c) Từ năm 1930 — Đảng Cộng sản ra đời và các cao trào cách mạng

- Năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập, chấm dứt tình trạng khủng hoảng về đường lối, đánh dấu bước ngoặt của cách mạng Việt Nam.
- Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nổ ra các cao trào cách mạng lớn: cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh (1930 – 1931), phong trào dân chủ (1936 – 1939), rèn luyện lực lượng cách mạng qua từng chặng.

d) Từ năm 1941 đến 1945 — chuẩn bị và tiến tới Tổng khởi nghĩa

- Năm 1941, Nguyễn Ái Quốc về nước, thành lập Mặt trận Việt Minh, xây dựng lực lượng và căn cứ địa cách mạng.
- Tận dụng thời cơ khi phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh (tháng 8 năm 1945), Đảng và Việt Minh phát động Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 thắng lợi trong cả nước.
- Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản *Tuyên ngôn Độc lập*, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, chấm dứt hơn 80 năm đô hộ của thực dân Pháp và chế độ phong kiến.

Nhận xét chung: Phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc nửa đầu thế kỉ XX diễn ra liên tục, sôi nổi, trải qua sự chuyển biến từ khuynh hướng phong kiến sang khuynh hướng dân chủ tư sản rồi đến khuynh hướng vô sản. Chính con đường cách mạng vô sản dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa cuộc đấu tranh đến thắng lợi trọn vẹn với Cách mạng tháng Tám 1945 — bối cảnh trực tiếp làm nên bản *Tuyên ngôn Độc lập*.