Giải Câu hỏi trang 14 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Nội dung câu được trích dẫn

Mở đầu bản Tuyên ngôn, Hồ Chí Minh trích dẫn một câu bất hủ trong bản *Tuyên ngôn Độc lập* năm 1776 của nước Mĩ:

> "Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc."

- Câu trích khẳng định quyền con người (nhân quyền): quyền bình đẳng, quyền được sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc. Đó là những quyền thiêng liêng, do "Tạo hóa" ban cho, không một ai có thể xâm phạm.
- Việc trích dẫn có tác dụng: tạo cơ sở pháp lí và đạo lí vững chắc cho bản Tuyên ngôn; dùng chính lời lẽ tiến bộ của tổ tiên người Mĩ (và tiếp đó là bản *Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền* năm 1791 của Pháp) làm điểm tựa, tạo nên nghệ thuật "gậy ông đập lưng ông" – lấy lí lẽ của kẻ thù để ràng buộc, bác bỏ chúng; đồng thời đặt cuộc cách mạng và bản Tuyên ngôn của ta ngang hàng với các cuộc cách mạng, các bản tuyên ngôn lớn của nhân loại.

b) Sự "suy rộng" của tác giả Hồ Chí Minh

Từ câu nói về quyền con người, tác giả "suy rộng" thành:

> "Suy rộng ra, câu ấy có nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do."

- Đây là một bước phát triển sáng tạo, độc đáo: từ quyền của mỗi cá nhân con người, tác giả nâng lên thành quyền của các dân tộc – quyền bình đẳng, quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do của mọi dân tộc, trong đó có dân tộc Việt Nam.
- Ý nghĩa của sự "suy rộng":
+ Đặt vấn đề độc lập của dân tộc ta trên nền tảng những chân lí lớn về nhân quyền và dân quyền mà cả nhân loại đã thừa nhận, khiến lập luận thêm chặt chẽ, đầy sức thuyết phục.
+ Thể hiện tầm tư tưởng lớn và đóng góp quan trọng của Hồ Chí Minh vào phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới: đi từ quyền con người đến quyền dân tộc – một luận điểm có ý nghĩa cổ vũ các dân tộc bị áp bức, như "phát súng lệnh" mở đầu cho bão táp cách mạng ở các nước thuộc địa sau này.
+ Là tiền đề, cơ sở lí luận vững chắc để tác giả tiếp tục tố cáo tội ác của thực dân Pháp và đi tới lời tuyên bố độc lập ở phần cuối bản Tuyên ngôn.