Giải Câu hỏi trang 14 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Xác định "những lẽ phải không ai chối cãi được" trong văn bản

Mở đầu bản *Tuyên ngôn Độc lập*, Hồ Chí Minh không trực tiếp nói về Việt Nam mà trích dẫn hai bản tuyên ngôn nổi tiếng của nhân loại:

- Bản *Tuyên ngôn Độc lập* năm 1776 của nước Mĩ: "Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc."
- Bản *Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền* năm 1791 của Cách mạng Pháp: "Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi."

Đó chính là "những lẽ phải không ai chối cãi được" — những chân lí về quyền con người, quyền dân tộc đã được cả thế giới thừa nhận.

b) Mục đích của việc nêu "những lẽ phải không ai chối cãi được"

- Tạo cơ sở pháp lí và chân lí vững chắc cho bản tuyên ngôn: Người dựa vào những nguyên lí đã được thừa nhận trên toàn thế giới làm điểm tựa lí luận, khiến lập luận trở nên không thể bác bỏ. Đây là cách mở đầu bằng tiền đề chắc chắn để triển khai toàn bộ hệ thống lí lẽ về sau.

- "Suy rộng ra" để khẳng định quyền của dân tộc Việt Nam: Từ quyền bình đẳng, tự do, mưu cầu hạnh phúc của mỗi *con người*, Hồ Chí Minh nâng lên thành quyền bình đẳng, tự do, độc lập của mọi *dân tộc*. Đây là một đóng góp về tư tưởng, mở rộng chân lí nhân quyền thành chân lí về quyền dân tộc.

- Dùng chính lời lẽ của kẻ thù để phản bác kẻ thù (nghệ thuật "gậy ông đập lưng ông"): Trích tuyên ngôn của Pháp và Mĩ là ràng buộc chính họ vào những nguyên lí do tổ tiên họ tuyên bố, vạch trần sự phi nghĩa khi thực dân Pháp phản bội chính lí tưởng bình đẳng, bác ái của mình để xâm lược Việt Nam.

- Thể hiện thái độ trân trọng, khôn khéo về ngoại giao và niềm tự hào dân tộc: Đặt ba cuộc cách mạng và ba bản tuyên ngôn ngang hàng nhau, tác giả vừa tỏ ý trân trọng những giá trị tiến bộ của nhân loại, vừa kín đáo khẳng định tầm vóc của Cách mạng tháng Tám và vị thế ngang hàng của dân tộc Việt Nam với các cường quốc.

c) Kết luận

Việc nêu "những lẽ phải không ai chối cãi được" nhằm tạo tiền đề lí luận vững chắc, không thể chối cãi cho bản tuyên ngôn; từ đó khẳng định quyền độc lập, tự do thiêng liêng của dân tộc Việt Nam, đồng thời thể hiện tài năng lập luận chặt chẽ, sắc bén và bản lĩnh chính trị của Hồ Chí Minh.