Giải Câu hỏi trang 15 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Phân tích: Thực chất việc "bảo hộ" của thực dân Pháp đã bị vạch trần như thế nào?

Trong đoạn trích, Hồ Chí Minh dùng chính những sự thật lịch sử không thể chối cãi để lột trần bản chất giả dối của cái gọi là "bảo hộ" mà thực dân Pháp luôn rêu rao. Việc vạch trần được triển khai qua các phương diện sau:

a) Vạch trần bằng sự thật lịch sử: Pháp không hề "bảo hộ" mà đã bán nước ta cho Nhật.

- Mùa thu năm 1940, khi phát xít Nhật vào xâm lăng Đông Dương, thực dân Pháp đã "quỳ gối đầu hàng, mở cửa nước ta rước Nhật". Từ đó dân ta phải chịu "hai tầng xiềng xích: Pháp và Nhật", càng thêm "cực khổ, nghèo nàn", dẫn đến hậu quả thảm khốc: "từ Quảng Trị đến Bắc Kì, hơn hai triệu đồng bào ta bị chết đói".
- Ngày 9 tháng 3 năm 1945, Nhật tước khí giới quân đội Pháp, bọn Pháp "hoặc bỏ chạy, hoặc đầu hàng".

→ Kết luận đanh thép: "chẳng những chúng không 'bảo hộ' được ta, trái lại, trong năm năm, chúng đã 'bán' nước ta hai lần cho Nhật". Như vậy, tiếng là "bảo hộ" nhưng thực chất Pháp đã hèn nhát dâng nước ta cho Nhật — bản chất "bảo hộ" bị lật ngược hoàn toàn thành hành động bán nước.

b) Vạch trần bằng thái độ phản bội, tàn ác của Pháp đối với lực lượng kháng Nhật.

- Trước ngày 9 tháng 3, Việt Minh đã nhiều lần "kêu gọi người Pháp liên minh để chống Nhật", nhưng bọn thực dân Pháp "không đáp ứng", lại còn "thẳng tay khủng bố Việt Minh hơn trước".
- Thậm chí đến khi thua chạy, chúng còn "nhẫn tâm giết nốt số đông tù chính trị ở Yên Bái và Cao Bằng".

→ Hành động này cho thấy Pháp không những không bảo vệ dân ta chống ngoại xâm mà còn quay lưng, đàn áp, tàn sát chính những người Việt Nam yêu nước đang chống Nhật, bộc lộ bản chất vô nhân đạo, phản bội.

c) Nghệ thuật vạch trần: dùng lí lẽ và bằng chứng xác thực, kết hợp thủ pháp đặt từ "bảo hộ", "bán" trong dấu ngoặc kép mỉa mai.

- Dấu ngoặc kép ở chữ "bảo hộ" mang sắc thái mỉa mai, phủ định, lột trần sự dối trá của luận điệu thực dân; đối lập với chữ "bán" cũng đặt trong ngoặc kép nhấn mạnh hành vi phản bội có thật.
- Các mốc thời gian, địa danh, con số cụ thể (mùa thu 1940, ngày 9/3/1945, hơn hai triệu đồng bào chết đói, Yên Bái, Cao Bằng, "năm năm", "hai lần") tạo nên bằng chứng không thể chối cãi, khiến sự vạch trần trở nên đanh thép, giàu sức thuyết phục.

→ Tóm lại: Bằng những sự thật lịch sử hùng hồn cùng lí lẽ sắc bén và giọng văn mỉa mai, Hồ Chí Minh đã lột trần bản chất giả dối của cái gọi là "bảo hộ": thực dân Pháp không hề bảo hộ mà đã hai lần bán nước ta cho Nhật, phản bội và tàn sát nhân dân ta. Qua đó, bản Tuyên ngôn bác bỏ hoàn toàn luận điệu "khai hóa", "bảo hộ" mà Pháp dùng để biện minh cho hành động xâm lược, đặt cơ sở pháp lí và đạo lí cho việc tuyên bố độc lập.