Giải Câu 8 trang 18 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Nhận xét khái quát về vị thế, trí tuệ và tình cảm của cả một dân tộc thể hiện qua *Tuyên ngôn Độc lập*

*Tuyên ngôn Độc lập* không chỉ là lời tuyên bố của cá nhân Hồ Chí Minh mà là tiếng nói kết tinh của cả một dân tộc trong thời khắc trọng đại. Qua áng văn chính luận mẫu mực này, hiện lên rõ nét ba phương diện lớn:

a) Về vị thế của dân tộc

- Bản Tuyên ngôn đặt dân tộc Việt Nam ngang hàng với các cường quốc, các dân tộc văn minh trên thế giới. Việc mở đầu bằng cách trích dẫn hai bản tuyên ngôn bất hủ của Mĩ (1776) và Pháp (1791) không chỉ tạo cơ sở pháp lí vững chắc mà còn ngầm khẳng định: quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam cũng thiêng liêng và chính đáng như quyền của bất kì dân tộc nào.
- Từ vị thế của một nước thuộc địa bị áp bức, dân tộc Việt Nam đường hoàng đứng lên tuyên bố với toàn thế giới tư cách của một quốc gia độc lập, tự do, có chủ quyền: *"Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập."*
- Vị thế ấy còn được nâng lên khi khẳng định Việt Nam đứng về phe Đồng minh chống phát xít, tự mình giành lại độc lập từ tay Nhật chứ không phải từ Pháp — một tư thế chủ động, hiên ngang, xứng đáng được thế giới công nhận.

b) Về trí tuệ của dân tộc

- Trí tuệ thể hiện ở lối lập luận chặt chẽ, sắc bén, giàu sức thuyết phục: từ cơ sở pháp lí (trích các tuyên ngôn nổi tiếng) đến cơ sở thực tiễn (vạch trần tội ác của thực dân Pháp) rồi đi đến lời tuyên bố độc lập — một hệ thống luận điểm, luận cứ logic, không thể bác bỏ.
- Nghệ thuật "gậy ông đập lưng ông": dùng chính lí lẽ trong tuyên ngôn của Pháp, Mĩ để đấu tranh, đồng thời phát triển sáng tạo từ quyền con người thành quyền của các dân tộc — một đóng góp mới mẻ, thể hiện tầm tư tưởng và trí tuệ lớn.
- Cách tổ chức lí lẽ và bằng chứng đanh thép khi tố cáo tội ác của thực dân Pháp trên các phương diện chính trị, kinh tế cho thấy sự hiểu biết sâu sắc, tư duy phản biện và bản lĩnh trí tuệ của cả dân tộc qua ngòi bút của lãnh tụ.

c) Về tình cảm của dân tộc

- Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí quyết tâm bảo vệ nền độc lập vừa giành được: *"Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy."*
- Đó là lòng căm phẫn sâu sắc trước tội ác của kẻ thù, niềm xót thương đồng bào đã chịu bao đau khổ, cùng niềm tự hào về truyền thống đấu tranh anh dũng, tinh thần nhân đạo, khoan hồng của dân tộc.
- Đó còn là khát vọng tự do, độc lập cháy bỏng và niềm tin mãnh liệt vào chính nghĩa, vào tương lai của đất nước.

Nhận xét chung

*Tuyên ngôn Độc lập* là kết tinh cao đẹp của vị thế hiên ngang, trí tuệ sáng suốt và tình cảm thiết tha của cả một dân tộc. Qua đó, tác phẩm không chỉ khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mà còn khẳng định tầm vóc, bản lĩnh và tâm hồn của con người Việt Nam trước toàn thế giới — vừa là một văn kiện lịch sử vô giá, vừa là một áng văn chính luận mẫu mực.