Giải Câu hỏi trang 16 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Phân tích nhịp điệu trần thuật của đoạn trích

a) Nhịp điệu biến đổi linh hoạt, tương phản giữa hai chặng của đoạn văn

- Ở phần đầu (cảnh trận đấu và mệnh lệnh của Văn Minh), nhịp trần thuật nhanh, dồn dập, gấp gáp. Tác giả dùng nhiều câu văn ngắn, câu cảm thán, câu mệnh lệnh liên tiếp: *"Thua đi! Nhường đi! Được thì chết! Chiến tranh!"*. Các mệnh lệnh cộc lốc, đứt đoạn, đặt cạnh nhau tạo cảm giác hối hả, căng thẳng, hồi hộp, mô phỏng đúng không khí sôi sục của một trận đấu đang đến hồi quyết định.

- Nhịp nhanh còn được tạo bởi lối kể trùng điệp, kể nhanh diễn biến tỉ số (*"7 – 7, 7 – 8"* rồi *"7 – 9"*) và động từ mạnh, dứt khoát diễn tả cú đánh bóng hỏng: *"lốp một cái sang bên địch, lại bắn bổng lên không khí rồi rơi vào hàng rào găng"*. Chuỗi hành động nối tiếp khiến nhịp kể như cuốn theo trái bóng, đẩy sự việc tới đỉnh điểm.

b) Nhịp điệu chậm lại, kéo dài ở phần kết bằng thủ pháp liệt kê và trùng điệp liên từ

- Sau tiếng "Nhưng..." (có dấu chấm lửng tạo quãng ngưng), nhịp văn giãn ra, trải dài bằng một câu văn dài với phép điệp liên từ *"và... và... và..."*: *"và kết liễu cuộc vui, và để các đức vua và các quý quan của ba chính phủ về Sở Toàn quyền"*. Sự nối dài này làm dịu hẳn nhịp gấp gáp trước đó, tạo cảm giác buông xuôi, hạ màn.

c) Tác dụng của cách tổ chức nhịp điệu

- Sự tương phản nhanh – chậm khiến đoạn văn giàu kịch tính, tái hiện sinh động không khí trận đấu và cú "chuyển bại thành thắng" đầy phi lí của tình huống.
- Quan trọng hơn, nhịp điệu ấy phục vụ giọng điệu trào phúng, châm biếm của Vũ Trọng Phụng: nhịp gấp gáp, ồn ào rồi khép lại bằng nghi thức trang trọng giả tạo (kèn *La Marseillaise*, "các đức vua", "quý quan", "ba chính phủ") làm bật lên sự lố bịch, kệch cỡm của "tinh thần thể thao" và của cả xã hội "Âu hóa" đương thời — một chiến thắng bằng cách... cố tình thua.