Giải Câu hỏi trang 17 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Định hướng trả lời (câu hỏi liên tưởng khi đọc — kết nối văn bản với đời sống):

Đoạn trích kể lại tình huống Xuân Tóc Đỏ vừa thua trận quần vợt trước nhà vô địch Xiêm La, khiến đám đông mấy nghìn người phẫn nộ, la ó ("Quốc sỉ!", "A bas Xuân!"). Ngay lập tức, ông bầu Văn Minh và Xuân trèo lên nóc xe hơi để diễn thuyết "chữa cháy": biến một thất bại thể thao bình thường thành "lòng hi sinh cao thượng", thành hành động "nhường giải" vì "tiến bộ trong trật tự và hoà bình của Tổ quốc". Một cú thua được thổi phồng, đánh tráo thành nghĩa cử vĩ đại.

Từ chi tiết ấy, có thể liên tưởng đến nhiều hiện tượng vẫn thường diễn ra sau một sự kiện thể thao hay văn hoá trong thực tế:

a) Việc "tô vẽ", ngụy biện cho thất bại. Sau một trận thua, một giải diễn không thành công, không hiếm khi người trong cuộc (huấn luyện viên, bầu sô, người phát ngôn) tìm mọi lí lẽ đẹp đẽ để bào chữa, đổ cho hoàn cảnh, thậm chí biến cái thua thành "chiến thắng về tinh thần", "bài học quý giá"… đúng kiểu ông bầu Văn Minh "nói trước" để dọn đường dư luận.

b) Sự thổi phồng, tâng bốc thần tượng một cách quá đà. Một cầu thủ, một ca sĩ, một "hiện tượng" chỉ sau một sự kiện đã được ca ngợi như "vĩ nhân", được gán cho những phẩm chất, sứ mệnh to tát vượt xa thực chất — giống hệt cái "giọng trịch thượng của một bậc vĩ nhân" mà Xuân Tóc Đỏ khoác lên mình dù chỉ là kẻ vô học gặp thời.

c) Tâm lí đám đông nông nổi, dễ bị dẫn dắt. Đám công chúng trong đoạn trích lúc trước còn hung hăng chửi bới, chỉ sau vài lời hoa mĩ đã có thể xoay chiều. Thực tế cũng vậy: dư luận sau các sự kiện thể thao, văn hoá nhiều khi bị chi phối bởi truyền thông, phát ngôn khéo léo, hiệu ứng số đông (cổ vũ cuồng nhiệt rồi quay ra chỉ trích, hoặc ngược lại) mà thiếu sự tỉnh táo, tự mình suy xét.

d) Sự lợi dụng sự kiện để đánh bóng tên tuổi, trục lợi. Ông bầu tận dụng ngay khoảnh khắc hỗn loạn để "làm việc hệ trọng của mình" — quảng cáo, ghi điểm. Ngày nay cũng có hiện tượng mượn danh nghĩa cao đẹp (Tổ quốc, cộng đồng, thiện nguyện…) để PR, đánh bóng thương hiệu cá nhân sau các sự kiện đông người.

Nhận xét khái quát: Bằng nghệ thuật trào phúng, Vũ Trọng Phụng đã dựng lên tình huống lố bịch để châm biếm thói giả dối, sự háo danh và tâm lí đám đông cả tin. Chi tiết tưởng chừng "của thời xưa" ấy vẫn còn tính thời sự, giúp người đọc hôm nay biết tỉnh táo, có chính kiến, không dễ bị những lời lẽ hoa mĩ, sự tung hô ồn ào sau các sự kiện dẫn dắt.