Giải Bài 1 trang 23 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a. *sinh* trong *sinh thành* và *sinh* trong *sinh viên*

- *sinh* trong *sinh thành*: nghĩa là sinh ra, đẻ ra (sinh thành = sinh đẻ và nuôi dưỡng nên người, chỉ công ơn cha mẹ).
- *sinh* trong *sinh viên*: nghĩa là người đang học, học trò (sinh viên = người theo học ở bậc cao đẳng, đại học).

→ Hai yếu tố *sinh* đồng âm nhưng khác nghĩa: một bên chỉ việc "sinh ra", một bên chỉ "người học".

b. *bá* trong *bá chủ* và *bá* trong cụm từ *nhất hô bá ứng*

- *bá* trong *bá chủ*: nghĩa là người đứng đầu, kẻ cầm đầu, xưng hùng xưng bá (bá chủ = kẻ thống trị, làm chủ một vùng, một thời).
- *bá* trong *nhất hô bá ứng*: nghĩa là trăm (số đếm). Cả cụm *nhất hô bá ứng* = một người hô lên thì trăm người hưởng ứng, chỉ người có uy thế lớn, nói ra là nhiều người theo.

→ Hai yếu tố *bá* đồng âm nhưng khác nghĩa: một bên chỉ "kẻ đứng đầu", một bên chỉ số lượng "trăm".

c. *bào* trong *đồng bào* và *bào* trong *chiến bào*

- *bào* trong *đồng bào*: nghĩa là cái bọc (bọc thai, nhau thai). *Đồng bào* = cùng một bọc sinh ra, chỉ những người cùng một giống nòi, cùng một dân tộc, đất nước.
- *bào* trong *chiến bào*: nghĩa là áo (áo dài). *Chiến bào* = áo mặc khi ra trận của tướng sĩ.

→ Hai yếu tố *bào* đồng âm nhưng khác nghĩa: một bên chỉ "cái bọc", một bên chỉ "cái áo".

d. *bằng* trong *công bằng* và *bằng* trong *bằng hữu*

- *bằng* trong *công bằng*: nghĩa là ngang nhau, không thiên lệch (công bằng = xử sự theo lẽ phải, không thiên vị bên nào).
- *bằng* trong *bằng hữu*: nghĩa là bạn bè (bằng hữu = bạn bè nói chung).

→ Hai yếu tố *bằng* đồng âm nhưng khác nghĩa: một bên chỉ sự "ngang bằng, không thiên lệch", một bên chỉ "bạn bè".