Giải Bài 3 trang 36 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

## Rút ra đặc điểm cơ bản của thể loại truyện truyền kì

Truyện truyền kì là thể loại văn xuôi tự sự thời trung đại, dùng yếu tố kì ảo, hoang đường để phản ánh hiện thực và gửi gắm tư tưởng của người viết. Qua hai tác phẩm *Chuyện người con gái Nam Xương* (Nguyễn Dữ) và *Dế chọi* (Bồ Tùng Linh), có thể rút ra những đặc điểm cơ bản sau:

### a) Cốt truyện thường có yếu tố kì ảo, hoang đường đan xen với yếu tố hiện thực

Đây là đặc trưng nổi bật nhất của thể loại.

- Trong *Chuyện người con gái Nam Xương*: bên cạnh câu chuyện rất đời thường về nỗi oan của Vũ Nương là các chi tiết kì ảo — Phan Lang nằm mộng rồi được Linh Phi cứu, lạc xuống thủy cung gặp lại Vũ Nương; cuối truyện Vũ Nương hiện về lung linh, mờ ảo giữa dòng Hoàng Giang rồi biến mất.
- Trong *Dế chọi*: câu chuyện nộp dế vốn là chuyện thật của xã hội, nhưng chi tiết đứa con sau khi chết hóa thân thành con dế nhỏ đá giỏi, lập công chuộc lỗi cho cha là chi tiết hoàn toàn kì ảo.

→ Yếu tố kì ảo không tách rời mà hòa quyện, đan cài với yếu tố hiện thực để dẫn dắt và mở nút câu chuyện.

### b) Nhân vật phong phú, gồm cả con người lẫn thế giới siêu nhiên

- Có những con người bình thường trong đời sống: Vũ Nương, Trương Sinh, bé Đản; vợ chồng Thành Danh và đứa con.
- Đồng thời xuất hiện các nhân vật/thế lực thuộc cõi kì ảo: Linh Phi, các nàng tiên ở thủy cung; con người có thể hóa thân, biến hình (đứa trẻ hóa thành dế).

### c) Không gian, thời gian vừa thực vừa ảo

- Không gian: vừa là trần thế (làng quê, bến sông, gia đình) vừa là cõi kì ảo (thủy cung nơi Vũ Nương nương náu).
- Sự việc nối liền giữa cõi âm — cõi dương, giữa người sống — người đã khuất, tạo nên màu sắc li kì, hư huyền.

### d) Nội dung phản ánh hiện thực và chan chứa tinh thần nhân đạo

- Mượn chuyện kì ảo để phản ánh hiện thực xã hội: số phận bi kịch, oan khuất của người phụ nữ dưới chế độ nam quyền (*Chuyện người con gái Nam Xương*); nỗi khốn khổ của người dân vì thói ăn chơi, sưu thuế vô lí của bọn quan lại, vua chúa (*Dế chọi*).
- Thể hiện thái độ của tác giả: cảm thương, trân trọng, bênh vực con người (nhất là người phụ nữ, người dân nhỏ bé); phê phán hiện thực bất công.

### e) Yếu tố kì ảo mang ý nghĩa tư tưởng, không chỉ để li kì

Các chi tiết kì ảo giúp hoàn chỉnh vẻ đẹp nhân vật và gửi gắm khát vọng: Vũ Nương được giải oan, trở về trong uy nghi thể hiện ước mơ về lẽ công bằng; đứa con hóa dế lập công nói lên niềm mong mỏi đổi đời của người dân nghèo. Qua đó bộc lộ quan niệm, triết lí nhân sinh của tác giả.