Giải Câu 6 trang 23 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Truyện *Dế chọi* (Bồ Tùng Linh, trích *Liêu Trai chí dị*) mang đậm những đặc điểm tiêu biểu của thể loại truyện truyền kì. Có thể chỉ ra các đặc điểm sau:

a) Sử dụng yếu tố kì ảo, hoang đường

Đây là đặc điểm nổi bật nhất của truyện truyền kì và được thể hiện rõ trong *Dế chọi*:
- Bà đồng gù (cô đồng bói toán) nhờ thần linh mách bảo, cho Thành Danh một mảnh giấy vẽ hình ngôi chùa và tảng đá; nhờ đó Thành Danh tìm đúng chỗ, bắt được con dế quý.
- Con trai Thành Danh vì lỡ tay làm chết con dế mà sợ hãi nhảy xuống giếng, rồi hồn hóa thân thành một con dế nhỏ. Con dế ấy tuy bé nhỏ, xấu xí nhưng lại chọi giỏi phi thường, đá thắng mọi con dế khác, thậm chí còn chọi thắng cả gà.
- Kết thúc, con trai Thành Danh sống lại sau hơn một năm mê man — chi tiết mang màu sắc thần kì, phi hiện thực.

b) Cốt truyện li kì, nhiều tình tiết éo le, bất ngờ

Số phận gia đình Thành Danh trải qua nhiều thăng trầm dữ dội: từ khốn cùng vì không nộp được dế, bị đánh đập → tìm được dế quý → mất dế, con trai tưởng chết → dế hóa thân chọi thắng → được ban thưởng giàu sang. Chuỗi biến cố lên xuống bất ngờ tạo sức hấp dẫn đặc trưng của truyện truyền kì.

c) Sự đan xen giữa yếu tố hiện thực và yếu tố kì ảo

Bên cạnh cái kì ảo, truyện đặt trên nền hiện thực xã hội cụ thể: chế độ bắt dân cống nạp dế chọi để vua quan chơi bời. Cái thực (chính sách cống nạp tàn nhẫn, cảnh gia đình nghèo khổ) làm nền cho cái ảo, khiến chuyện hoang đường trở nên có sức thuyết phục.

d) Phản ánh hiện thực và gửi gắm thái độ, tư tưởng của tác giả

Qua câu chuyện kì lạ, tác giả phê phán, tố cáo thói ăn chơi hưởng lạc của vua quan phong kiến đã gây bao tai họa, đẩy người dân lương thiện vào cảnh khốn cùng, tan cửa nát nhà; đồng thời bày tỏ niềm cảm thương với số phận người dân nhỏ bé. Đây chính là giá trị hiện thực và nhân đạo mà truyện truyền kì thường hướng tới.