Giải Bài 2 trang 30 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Cách làm chung: Mỗi trường hợp gồm hai câu đơn đứng tách rời (câu sau mở đầu bằng một quan hệ từ: *Nhưng / Và*). Để chuyển thành một câu ghép, ta nối hai câu đơn ấy lại thành một câu có hai vế, dùng chính quan hệ từ đó làm từ nối (viết thường, thay dấu chấm ngắt câu bằng dấu phẩy hoặc để quan hệ từ nối liền hai vế).

a.
- *Câu ghép:* "Rõ ràng Phạm Xuân Ẩn có cuộc đời của nhân vật tiểu thuyết, nhưng các nhà báo Việt Nam cũng như nhà báo nước ngoài mới chỉ có được "vài chớp đèn flash" nắm bắt những nét thoảng qua nào đó của cuộc đời ông theo một số sự kiện lịch sử lớn lao."
- *Nhận xét:* Hai câu đơn ban đầu tách bằng dấu chấm, mỗi câu diễn đạt một ý trọn vẹn, đứng độc lập; việc tách riêng (nhất là câu sau mở đầu bằng *Nhưng*) tạo một quãng ngắt, nhấn mạnh vào ý tương phản ở câu thứ hai. Khi nhập thành câu ghép, hai ý trở thành hai vế của cùng một câu, quan hệ tương phản giữa chúng gắn kết chặt chẽ, mạch văn liền hơn nhưng mức độ nhấn mạnh vào từng ý giảm đi.

b.
- *Câu ghép:* "Thầy dạy rất ân cần, tỉ mỉ, chỉ bảo cho chúng tôi từng li từng tí: cách tô màu, đánh bóng, cả cách gọt bút chì thế nào cho đẹp và dễ vẽ, nhưng thú vị hơn cả là những câu chuyện của thầy."
- *Nhận xét:* Ở dạng hai câu đơn, câu sau được tách ra, dùng dấu chấm và từ *Nhưng* đứng đầu để làm nổi bật điều "thú vị hơn cả" — những câu chuyện của thầy. Khi chuyển thành câu ghép, vế sau chỉ còn là một vế nối tiếp bằng quan hệ từ *nhưng*, quan hệ tương phản – tăng tiến được thể hiện rõ trong một câu, hai ý liền mạch nhưng sắc thái nhấn mạnh riêng cho vế sau không còn đậm như khi tách câu.

c.
- *Câu ghép:* "Chắc cô giáo rất vui trước món quà của em, giữa bao món quà của các bạn, và em sẽ không để tên mình – tên người mang cánh buồm tặng cô."
- *Nhận xét:* Hai câu đơn tách rời khiến mỗi ý (niềm vui của cô / quyết định giấu tên của em) được trình bày tách bạch, câu sau mở đầu bằng *Và* tạo cảm giác thêm vào, nhấn riêng suy nghĩ của nhân vật. Thành câu ghép, hai vế nối bằng *và* thể hiện quan hệ bổ sung – liệt kê, ý nọ tiếp nối ý kia trong một câu, mạch cảm xúc liền mạch hơn song không còn tạo điểm dừng để làm nổi bật ý sau.

Kết luận chung: Tách thành các câu đơn → ý được tách bạch, có quãng ngắt để nhấn mạnh từng ý. Nhập thành câu ghép → quan hệ ý nghĩa giữa các vế (tương phản với *nhưng*, bổ sung với *và*) hiện rõ, câu văn liền mạch, chặt chẽ hơn nhưng giảm sắc thái nhấn mạnh riêng cho mỗi ý.