Giải Bài 1 trang 47 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a) Lời mở đầu (dẫn vào vấn đề)

Kính thưa thầy/cô và các bạn! Tiếng mẹ đẻ – tiếng Việt – là tài sản vô giá mà cha ông ta đã gìn giữ và trao truyền qua bao thế hệ. Yêu tiếng Việt cũng chính là yêu quê hương, đất nước. Sau khi học bài thơ *Tiếng Việt* của Lưu Quang Vũ, em đã sưu tầm được một số câu ca dao, tục ngữ và câu thơ nói về tiếng mẹ đẻ, xin được giới thiệu cùng cả lớp.

b) Giới thiệu các câu ca dao, tục ngữ đã sưu tầm

- *Ca dao về giữ gìn lời ăn tiếng nói:*
> "Lời nói chẳng mất tiền mua,
> Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau."

Câu ca dao khuyên con người biết trân trọng và sử dụng tiếng nói – tiếng mẹ đẻ – một cách khéo léo, có văn hóa.

- *Tục ngữ:*
> "Học ăn, học nói, học gói, học mở."

Câu tục ngữ nhắc nhở mỗi người phải học cách nói năng cho đúng, cho hay – tức là biết trau dồi chính tiếng mẹ đẻ của mình.

- *Ca dao ca ngợi vẻ đẹp của tiếng Việt:*
> "Chim khôn kêu tiếng rảnh rang,
> Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe."

Câu ca dao đề cao cái hay, cái đẹp trong lời ăn tiếng nói của người Việt.

c) Giới thiệu câu thơ nói về tiếng mẹ đẻ

- Trong bài *Tiếng Việt*, Lưu Quang Vũ viết:
> "Tiếng mẹ gọi trong hoàng hôn khói sẫm
> Cánh đồng xa cò trắng rủ nhau về..."

và:
> "Ôi tiếng Việt như đất cày, như lụa
> Óng tre ngà và mềm mại như tơ."

Những câu thơ cho thấy tiếng Việt vừa mộc mạc, gần gũi, thân thuộc với ruộng đồng ("như đất cày"), vừa mềm mại, đẹp đẽ, tinh tế ("như lụa", "như tơ").

- Nhà thơ Huy Cận cũng từng viết về tình yêu tiếng mẹ đẻ:
> "Nằm trong tiếng nói yêu thương
> Nằm trong tiếng Việt vấn vương một đời."

Câu thơ khẳng định tiếng Việt gắn bó máu thịt, theo suốt cuộc đời mỗi con người.

d) Lời kết

Qua những câu ca dao, tục ngữ và câu thơ trên, em càng thêm yêu quý và tự hào về tiếng mẹ đẻ. Mỗi chúng ta cần có ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, nói đúng, viết đúng và sử dụng tiếng Việt một cách đẹp đẽ trong đời sống hằng ngày. Em xin cảm ơn thầy/cô và các bạn đã lắng nghe!

*(Gợi ý: Khi trình bày trước lớp, em nên nói to, rõ, kết hợp ánh mắt với người nghe; có thể trình chiếu hình ảnh hoặc đọc diễn cảm các câu thơ, ca dao để phần giới thiệu thêm sinh động.)*