Giải Câu 1 trang 50 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Thể thơ tám chữ trong bài *Tiếng Việt* (Lưu Quang Vũ) thể hiện qua các đặc điểm sau:

a) Số tiếng trong mỗi dòng thơ
Mỗi dòng thơ đều có tám tiếng (tám chữ) — đây là dấu hiệu cơ bản nhất để nhận biết thể thơ tám chữ.
Ví dụ: *"Tiếng mẹ gọi trong hoàng hôn khói sẫm"* (8 tiếng); *"Cánh đồng xa cò trắng rủ nhau về"* (8 tiếng).

b) Số dòng, số khổ
Bài thơ không hạn định số dòng; các dòng được tổ chức thành nhiều khổ, mỗi khổ thường gồm bốn dòng. Độ dài bài thơ tương đối tự do, phù hợp với mạch cảm xúc dạt dào, trải dài của tác giả.

c) Cách gieo vần
Bài thơ gieo vần chân (vần ở cuối dòng). Cách gieo vần linh hoạt, chủ yếu là vần cách (vần gián cách) — tiếng cuối dòng thứ nhất hiệp với tiếng cuối dòng thứ ba, tiếng cuối dòng thứ hai hiệp với tiếng cuối dòng thứ tư; đôi chỗ dùng vần liền. Cách hiệp vần tạo nên nhạc tính, sự liền mạch cho bài thơ.

d) Cách ngắt nhịp
Nhịp thơ đa dạng, linh hoạt, không cố định một kiểu, thường ngắt theo các nhịp 3/3/2, 3/2/3, 2/3/3… tùy theo nội dung và cảm xúc của từng dòng. Nhịp điệu uyển chuyển góp phần diễn tả tình yêu tha thiết đối với tiếng Việt và tâm hồn dân tộc.

→ Kết luận: Bài thơ mang đầy đủ đặc điểm của thể thơ tám chữ hiện đại: mỗi dòng tám tiếng, số dòng không hạn định (chia khổ bốn dòng), gieo vần chân (chủ yếu vần cách), ngắt nhịp linh hoạt — nhờ đó câu thơ vừa phóng khoáng vừa giàu nhạc điệu, thuận lợi cho việc bộc lộ cảm xúc.