Giải Câu 2 trang 53 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Thể thơ song thất lục bát giàu nhạc tính nhờ sự phối hợp hài hoà của nhiều yếu tố hình thức sau:

a) Cách gieo vần phong phú (kết hợp vần lưng và vần chân, vần bằng và vần trắc)
- Trong từng cặp song thất, tiếng thứ bảy của câu bảy trên hiệp *vần lưng* (vần trắc) với tiếng thứ năm của câu bảy dưới.
- Chuyển sang cặp lục bát lại có *vần chân* và *vần lưng* theo lối lục bát (vần bằng).
- Nhờ đan xen cả vần lưng – vần chân, cả vần bằng – vần trắc, âm thanh được nối kết liên tục, tạo độ ngân vang, êm ái mà vẫn biến hoá, không đơn điệu.

b) Cách ngắt nhịp linh hoạt, đa dạng
- Hai câu thất thường ngắt nhịp lẻ 3/4 (hoặc 3/2/2) — nhịp nhanh, khỏe, gấp gáp.
- Cặp lục bát ngắt nhịp chẵn 2/2/2 (câu lục) và 2/2/2/2 (câu bát) — nhịp đều đặn, chậm rãi, uyển chuyển.
- Sự xen kẽ nhịp lẻ (câu thất) với nhịp chẵn (câu lục bát) khiến dòng thơ lúc dồn dập, lúc trầm lắng, giàu tiết tấu.

c) Sự phối hợp thanh điệu bằng – trắc nhịp nhàng
- Các tiếng bằng và trắc được bố trí luân phiên, hô ứng theo luật, tạo nên sự trầm bổng, lên xuống đều đặn của âm thanh.

d) Sự luân phiên, kết hợp giữa cặp câu bảy chữ và cặp lục bát
- Mỗi khổ gồm hai câu bảy chữ rồi đến một cặp lục bát; cấu trúc lặp lại mà vẫn biến đổi về số tiếng, nhịp điệu, âm hưởng, khiến bài thơ vừa có tính nhạc, vừa diễn tả được những cung bậc cảm xúc phong phú, da diết.

→ Chính nhờ các đặc điểm về vần, nhịp, thanh điệu và sự phối hợp giữa hai loại câu mà thơ song thất lục bát có nhạc tính dồi dào, giàu sức biểu cảm.