Giải Bài 3 trang 16 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a. Hai câu ghép đều dùng kết từ nhưng (quan hệ tương phản) để nối hai vế.

Quy tắc: ở câu ghép có hai vế nối với nhau bằng kết từ *nhưng*, trọng tâm thông báo nằm ở vế đứng sau *nhưng*. Đó là ý mà người nói thật sự muốn nhấn mạnh, muốn người nghe chú ý và thường chi phối thái độ, quyết định của người nói; vế đứng trước chỉ là điều được nêu ra để rồi "gạt sang một bên".

- Câu "Thu nhập tốt *nhưng* chỗ làm hơi xa."
→ Trọng tâm thông báo nằm ở vế sau: "chỗ làm hơi xa".
Người nói tuy công nhận *thu nhập tốt* nhưng điều bận tâm, muốn nhấn mạnh lại là *chỗ làm hơi xa* (nghiêng về mặt bất lợi, có ý ngần ngại).

- Câu "Chỗ làm hơi xa *nhưng* thu nhập tốt."
→ Trọng tâm thông báo nằm ở vế sau: "thu nhập tốt".
Người nói tuy thừa nhận *chỗ làm hơi xa* nhưng điều muốn nhấn mạnh, coi trọng lại là *thu nhập tốt* (nghiêng về mặt thuận lợi, có ý tán thành, chấp nhận).

Căn cứ để xác định: dựa vào kết từ tương phản *nhưng* và vị trí của các vế câu. Trong quan hệ tương phản, vế đặt sau *nhưng* mang thông tin mới, được người nói nhấn mạnh nên là trọng tâm của thông báo. Vì vậy, tuy hai câu dùng cùng một cặp ý nhưng khi đảo trật tự hai vế thì trọng tâm thông báo (và cả thái độ của người nói) thay đổi theo.