Giải Bài 6 trang 54 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Nhận xét về ngôn ngữ của bài thơ *Mưa xuân* (Nguyễn Bính)

Nguyễn Bính được mệnh danh là "thi sĩ của đồng quê", và *Mưa xuân* là một minh chứng tiêu biểu cho vẻ đẹp ngôn ngữ ấy. Có thể nhận xét trên những phương diện sau:

a) Ngôn ngữ giản dị, mộc mạc, đậm chất dân dã

Bài thơ sử dụng lớp từ ngữ gần gũi với lời ăn tiếng nói hằng ngày của người dân quê Bắc Bộ: "khung cửi", "dệt lụa", "thoi", "mẹ già", "hội chèo làng Đặng", "thôn Đoài"... Lời thơ tự nhiên như lời kể, lời tâm tình bộc bạch của một cô gái quê, không hề cầu kì, trau chuốt mà vẫn thấm thía, gợi cảm.

b) Ngôn ngữ mang đậm màu sắc ca dao, dân ca

Tuy viết theo thể thơ bảy chữ (thất ngôn) của phong trào Thơ mới, nhưng cách dùng từ, cách diễn đạt lại thấm đẫm chất ca dao truyền thống: giọng điệu trữ tình ngọt ngào, cách nói kín đáo, tế nhị rất đặc trưng cho tâm hồn người con gái Việt Nam xưa. Tình cảm của cô gái được bộc lộ e ấp, ý nhị qua những câu như "Em ngừng thoi lại giữa tay xinh / Hình như hai má em bừng đỏ / Có lẽ là em nghĩ đến anh". Nhờ đó, thơ Nguyễn Bính vừa hiện đại vừa giữ được hồn quê, cái "chân quê" vốn có.

c) Ngôn ngữ giàu hình ảnh và nhạc điệu

Những hình ảnh thơ dung dị mà gợi cảm: "mưa xuân phơi phới bay", "hoa xoan lớp lớp rụng vơi đầy"... vừa tả cảnh vừa tả tình, diễn tả tinh tế những cung bậc cảm xúc của cô gái từ náo nức, hi vọng đến buồn tủi, thất vọng. Nhịp thơ nhịp nhàng, uyển chuyển, kết hợp với các từ láy ("phơi phới", "lớp lớp"...) tạo nên âm điệu du dương, góp phần diễn tả nỗi lòng thầm kín của nhân vật trữ tình.

d) Ngôn ngữ phù hợp với tâm trạng nhân vật

Từ ngữ trong bài biến đổi theo diễn biến tâm trạng: khi cô gái mong chờ, háo hức đi hội thì ngôn ngữ tươi tắn, phơi phới; khi lỡ hẹn, thất vọng thì ngôn ngữ trầm buồn, man mác ("Năm tao bảy tuyết anh hò hẹn / Để cả mùa xuân cũng nhỡ nhàng"). Sự hòa hợp giữa ngôn ngữ và cảm xúc khiến bài thơ chân thực, lay động lòng người.

Kết luận: Ngôn ngữ bài thơ *Mưa xuân* giản dị, trong sáng, mộc mạc mà tinh tế, đậm chất dân gian, giàu hình ảnh và nhạc điệu — thể hiện rõ phong cách thơ "chân quê" rất riêng của Nguyễn Bính.