Giải Câu hỏi trang 14 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Vai trò của nhân vật Phan Lang trong truyện

Phan Lang là người cùng làng với Vũ Nương. Trước đây, ông từng cứu con rùa mai xanh (chính là Linh Phi, vợ vua biển Nam Hải). Về sau, khi gặp nạn chết đuối, Phan Lang được Linh Phi cứu sống để trả ơn và đưa xuống thủy cung. Tại đây, ông tình cờ gặp lại Vũ Nương, được nàng gửi lời và chiếc hoa vàng nhắn về cho Trương Sinh, dặn nếu còn nhớ tình xưa thì lập đàn giải oan bên bến Hoàng Giang. Nhờ vậy mới có cảnh Vũ Nương hiện về ở đoạn kết.

Có thể suy luận về câu chuyện nếu không có nhân vật Phan Lang theo các ý sau:

a) Câu chuyện sẽ mất đi "cầu nối" giữa hai cõi âm – dương, thực – ảo

Phan Lang là nhân vật duy nhất đi được từ trần gian xuống thủy cung rồi trở về. Không có Phan Lang thì không ai mang được lời nhắn và tín vật (chiếc hoa vàng) của Vũ Nương về cho Trương Sinh. Như vậy, sợi dây liên lạc giữa Vũ Nương (đã chết, sống ở thủy cung) với người chồng nơi trần thế bị cắt đứt hoàn toàn.

b) Sẽ không có cảnh giải oan và sự trở về của Vũ Nương ở phần kết

Vì không nhận được lời nhắn, Trương Sinh sẽ không lập đàn giải oan bên bến Hoàng Giang. Do đó cũng không có cảnh Vũ Nương ngồi trên kiệu hoa hiện về giữa dòng, nói lời từ biệt rồi biến mất. Truyện nhiều khả năng sẽ khép lại ngay ở bi kịch: Vũ Nương nhảy xuống sông tự vẫn để minh oan, và Trương Sinh sau đó chỉ được bé Đản chỉ cái bóng trên vách mà tự hiểu ra nỗi oan của vợ, trong muộn màng và ân hận.

c) Yếu tố kì ảo – hoang đường sẽ giảm hẳn, truyện thiên về hiện thực

Những chi tiết kì ảo đặc sắc gắn với thể loại truyền kì (thủy cung, Linh Phi, cuộc gặp gỡ dưới nước, sự trở về lung linh huyền ảo của Vũ Nương) đều xoay quanh hành trình của Phan Lang. Không có nhân vật này, câu chuyện gần như chỉ còn là một bi kịch gia đình mang màu sắc hiện thực, mất đi vẻ đẹp lãng mạn, kì ảo đặc trưng của "Truyền kì mạn lục".

d) Giá trị nhân đạo của tác phẩm sẽ bị ảnh hưởng

Đoạn kết kì ảo tuy không thay đổi được bi kịch (Vũ Nương vẫn không thể trở về sống hạnh phúc bên chồng con), nhưng thể hiện niềm cảm thương và ước mơ của nhân dân: người phụ nữ đức hạnh bị oan phải được minh oan, được bất tử ở một thế giới công bằng hơn. Nếu thiếu Phan Lang, tác phẩm sẽ không nói lên được khát vọng ấy; nỗi oan của Vũ Nương tuy được sáng tỏ nhưng câu chuyện sẽ nặng nề, bế tắc và bi thảm hơn.

Kết luận: Phan Lang là nhân vật giữ vai trò "nút thắt – mở" cho phần cuối truyện. Không có Phan Lang, câu chuyện sẽ kết thúc trong bi kịch hoàn toàn, mất đi yếu tố kì ảo và phần nào giảm sút chiều sâu nhân đạo mà Nguyễn Dữ muốn gửi gắm.