Giải Câu hỏi 2 trang 31 SGK Sinh học 12

Lời giải

Sinh vật biến đổi gene (GMO) là sinh vật được con người làm thay đổi hệ gene bằng công nghệ DNA tái tổ hợp (chuyển gene mong muốn vào hệ gene của sinh vật nhận) nhằm phục vụ các mục đích của con người. Một số thành tựu tiêu biểu:

a) Vi sinh vật biến đổi gene

- *Escherichia coli* sản xuất insulin người: gene mã hóa insulin được chuyển vào *E. coli*, vi khuẩn biểu hiện và tổng hợp insulin dùng điều trị bệnh đái tháo đường (được đưa vào sử dụng từ năm 1982, thay cho insulin chiết xuất từ tụy lợn, bò).
- *E. coli* sản xuất hormone sinh trưởng người (somatotropin – hGH): dùng điều trị bệnh lùn do thiếu hormone sinh trưởng.
- Vi khuẩn, nấm men sản xuất interferon (protein kháng virus), vaccine tái tổ hợp và một số enzyme, kháng sinh phục vụ y học và công nghiệp.

b) Thực vật biến đổi gene

- Ngô Bt, bông Bt: chuyển gene *cry* (gene *Bt*) từ vi khuẩn *Bacillus thuringiensis* vào cây, giúp cây tự tổng hợp protein độc với sâu bộ cánh vảy $\rightarrow$ giảm sử dụng thuốc trừ sâu hóa học.
- Đậu tương kháng thuốc diệt cỏ (Roundup Ready): chuyển gene kháng glyphosate, cho phép phun thuốc diệt cỏ mà không hại cây trồng.
- Lúa gạo vàng (Golden Rice): chuyển gene tổng hợp $\beta$-carotene (tiền chất vitamin A) vào hạt gạo, giúp bổ sung vitamin A, phòng bệnh khô mắt, mù lòa ở vùng thiếu dinh dưỡng.
- Cà chua Flavr Savr (Mỹ, 1994): ức chế gene *polygalacturonase* làm quả chín chậm, kéo dài thời gian bảo quản.

c) Động vật biến đổi gene

- Chuột nhắt biến đổi gene mang gene hormone sinh trưởng (của chuột cống hoặc của bò): chuột lớn nhanh, kích thước lớn gấp khoảng hai lần chuột bình thường (thí nghiệm kinh điển chứng minh nguyên lí chuyển gene ở động vật).
- Cá hồi biến đổi gene mang gene điều khiển tổng hợp hormone sinh trưởng (GH): lớn nhanh hơn nhiều lần, rút ngắn thời gian nuôi, tiết kiệm thức ăn.
- Gia súc (bò, dê, cừu) biến đổi gene: sản xuất protein người có giá trị dược liệu trong sữa (ví dụ antithrombin, lactoferrin) với chi phí thấp hơn so với nuôi cấy tế bào.

*Lưu ý: Đây là bài sưu tầm, học sinh có thể bổ sung thêm các thành tựu khác tìm được từ sách, báo, internet.*

Đáp số