Giải Bài 1 trang 16 SGK Tiếng Việt 5

Gợi ý trả lời

Bài tập yêu cầu nêu những điểm khác nhau giữa các cách mở bài và kết bài. Em so sánh theo từng cặp:

a) Điểm khác nhau giữa hai cách mở bài

- Mở bài trực tiếp: "Thắng, con cá vược của thôn Bần, là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ."
→ Giới thiệu ngay, trực tiếp người được tả (bạn Thắng) mà không qua một lời dẫn nào. Câu văn đi thẳng vào nhân vật.

- Mở bài gián tiếp: "Chúng tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng biển tuyệt đẹp... nhưng chỉ có Thắng mới được gọi là con cá vược của thôn Bần..."
→ Dẫn dắt từ xa rồi mới giới thiệu nhân vật: nói về vùng biển quê hương, về chuyện cả bọn đều biết bơi, sau đó mới dẫn đến bạn Thắng. Người được tả được giới thiệu ở cuối đoạn, sau một lời mở đầu gợi mở.

b) Điểm khác nhau giữa hai cách kết bài

- Kết bài không mở rộng: "Bọn trẻ đứng trên bờ nhìn nó lặn vừa ghen vừa phục."
→ Chỉ nêu kết thúc sự việc / nhận xét ngắn gọn về nhân vật, không nói thêm điều gì khác.

- Kết bài mở rộng: "Bọn trẻ chúng tôi đứng trên bờ nhìn nó lặn mà lòng đầy thán phục. Tôi thầm nghĩ hẳn là Thắng phải yêu sóng, yêu gió, yêu cái mặn mòi của nước biển vô cùng... Hẳn là các bạn cũng có chung cảm nghĩ như tôi?"
→ Ngoài việc nêu kết thúc, còn nói thêm tình cảm, suy nghĩ, bình luận, liên tưởng của người tả (đoán Thắng yêu biển, hỏi ý các bạn) để mở rộng vấn đề.

Kết luận chung:
- Mở bài trực tiếp giới thiệu ngay nhân vật; mở bài gián tiếp dẫn dắt rồi mới giới thiệu.
- Kết bài không mở rộng chỉ nêu nhận định khép lại; kết bài mở rộng nêu thêm cảm xúc, suy nghĩ, liên hệ của người viết.