Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Bài 5.15 trang 49 SGK Toán 12

Bài 15. Phương trình đường thẳng trong không gian   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong không gian $Oxyz$, cho hai đường thẳng:
$\Delta_1 : \dfrac{x-1}{3} = \dfrac{y-3}{1} = \dfrac{z-2}{2}$ và $\Delta_2 : \dfrac{x-1}{3} = \dfrac{x+1}{1} = \dfrac{z}{2}$.
a) Chứng minh rằng $\Delta_1$ và $\Delta_2$ song song với nhau.
b) Viết phương trình mặt phẳng $(P)$ chứa $\Delta_1$ và $\Delta_2$.

Lời giải

## a) Chứng minh $\Delta_1 \parallel \Delta_2$

*(Phương trình $\Delta_2$ hiểu đúng là $\dfrac{x-1}{3} = \dfrac{y+1}{1} = \dfrac{z}{2}$.)*

Đường thẳng $\Delta_1$ đi qua điểm $M_1(1;\,3;\,2)$ và có vectơ chỉ phương $\vec{u_1} = (3;\,1;\,2)$.

Đường thẳng $\Delta_2$ đi qua điểm $M_2(1;\,-1;\,0)$ và có vectơ chỉ phương $\vec{u_2} = (3;\,1;\,2)$.

Vì $\vec{u_1} = \vec{u_2}$ nên hai đường thẳng cùng phương.

Thay tọa độ điểm $M_1(1;\,3;\,2)$ vào phương trình $\Delta_2$:

$$\frac{1-1}{3} = 0, \qquad \frac{3+1}{1} = 4, \qquad \frac{2}{2} = 1.$$

Vì $0 \neq 4$ nên $M_1 \notin \Delta_2$.

Vậy $\Delta_1$ và $\Delta_2$ cùng phương và không có điểm chung, do đó $\Delta_1 \parallel \Delta_2$ (điều phải chứng minh).

## b) Viết phương trình mặt phẳng $(P)$ chứa $\Delta_1$ và $\Delta_2$

Vì $\Delta_1 \parallel \Delta_2$ nên có duy nhất một mặt phẳng $(P)$ chứa cả hai đường thẳng.

Ta có $\overrightarrow{M_1M_2} = (1-1;\,-1-3;\,0-2) = (0;\,-4;\,-2)$.

Mặt phẳng $(P)$ nhận hai vectơ $\vec{u} = (3;\,1;\,2)$ và $\overrightarrow{M_1M_2} = (0;\,-4;\,-2)$ làm cặp vectơ chỉ phương, nên có vectơ pháp tuyến:

$$\vec{n} = \left[\vec{u},\, \overrightarrow{M_1M_2}\right] = \bigl(1\cdot(-2) - 2\cdot(-4);\; 2\cdot 0 - 3\cdot(-2);\; 3\cdot(-4) - 1\cdot 0\bigr) = (6;\,6;\,-12).$$

Chọn $\vec{n} = (1;\,1;\,-2)$.

Mặt phẳng $(P)$ đi qua $M_1(1;\,3;\,2)$ và có vectơ pháp tuyến $\vec{n} = (1;\,1;\,-2)$ nên có phương trình:

$$1(x-1) + 1(y-3) - 2(z-2) = 0$$

$$\Leftrightarrow x + y - 2z = 0.$$

Thử lại: $M_1(1;\,3;\,2)$: $1 + 3 - 2\cdot 2 = 0$ (thỏa mãn); $M_2(1;\,-1;\,0)$: $1 - 1 - 0 = 0$ (thỏa mãn).

Vậy $(P): x + y - 2z = 0$.

Đáp số

đpcm$(P): x + y - 2z = 0$

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.