Giải Bài 1.6 trang 15 SGK Toán 12
Đề bài
Đồ thị của đạo hàm bậc nhất $y = f'(x)$ của hàm số $f(x)$ được cho trong Hình 1.13.
a) Hàm số $f(x)$ đồng biến trên những khoảng nào? Giải thích.
b) Tại giá trị nào của $x$ thì $f(x)$ có cực đại hoặc cực tiểu? Giải thích.
Mô tả hình bằng lời
Hình 1.13: Đồ thị $y = f'(x)$ trên hệ trục Oxy. Đường cong cắt trục hoành (nhận giá trị 0) tại các điểm $x = 0, 2, 4, 6$. Diễn biến dấu: trên khoảng $(0; 2)$ đồ thị nằm dưới trục hoành ($f'(x) < 0$, có điểm cực tiểu quanh $x = 1$); trên khoảng $(2; 4)$ đồ thị nằm trên trục hoành ($f'(x) > 0$, đỉnh quanh $x = 3$); trên khoảng $(4; 6)$ đồ thị nằm dưới trục hoành ($f'(x) < 0$, đáy quanh $x = 5$); với $x > 6$ đồ thị nằm trên trục hoành ($f'(x) > 0$) và tăng dần. Với $x < 0$ đồ thị nằm trên trục hoành.
Lời giải
a) Các khoảng đồng biến của $f(x)$
Hàm số $f(x)$ đồng biến trên khoảng mà $f'(x) > 0$, tức là những khoảng mà đồ thị $y = f'(x)$ nằm phía trên trục hoành.
Quan sát Hình 1.13, đồ thị $y = f'(x)$ nằm trên trục hoành khi:
- $x < 0$ (khoảng $(-\infty; 0)$),
- $2 < x < 4$ (khoảng $(2; 4)$),
- $x > 6$ (khoảng $(6; +\infty)$).
Vậy hàm số $f(x)$ đồng biến trên các khoảng $(-\infty; 0)$, $(2; 4)$ và $(6; +\infty)$.
(Trên các khoảng $(0; 2)$ và $(4; 6)$ thì $f'(x) < 0$ nên $f(x)$ nghịch biến.)
b) Điểm cực đại, cực tiểu của $f(x)$
Ta dùng dấu hiệu: $x_0$ là điểm cực trị nếu $f'(x)$ đổi dấu khi $x$ đi qua $x_0$. Cụ thể:
- Nếu $f'(x)$ đổi dấu từ $+$ sang $-$ thì $x_0$ là điểm cực đại.
- Nếu $f'(x)$ đổi dấu từ $-$ sang $+$ thì $x_0$ là điểm cực tiểu.
Đồ thị $y = f'(x)$ cắt trục hoành tại $x = 0,\ 2,\ 4,\ 6$. Xét dấu qua từng điểm:
| Khoảng | $(-\infty;0)$ | $(0;2)$ | $(2;4)$ | $(4;6)$ | $(6;+\infty)$ |
|---|---|---|---|---|---|
| Dấu $f'(x)$ | $+$ | $-$ | $+$ | $-$ | $+$ |
- Qua $x = 0$: $f'(x)$ đổi dấu từ $+$ sang $-$ $\Rightarrow$ $x = 0$ là điểm cực đại.
- Qua $x = 2$: $f'(x)$ đổi dấu từ $-$ sang $+$ $\Rightarrow$ $x = 2$ là điểm cực tiểu.
- Qua $x = 4$: $f'(x)$ đổi dấu từ $+$ sang $-$ $\Rightarrow$ $x = 4$ là điểm cực đại.
- Qua $x = 6$: $f'(x)$ đổi dấu từ $-$ sang $+$ $\Rightarrow$ $x = 6$ là điểm cực tiểu.
Vậy hàm số đạt cực đại tại $x = 0$ và $x = 4$; đạt cực tiểu tại $x = 2$ và $x = 6$.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.
