Sách giáo khoa Toán 12 Tập một

Giải Bài 1.6 trang 15 SGK Toán 12

Bài 1. Tính đơn điệu và cực trị của hàm số   Đã kiểm chéo

Đề bài

Đồ thị của đạo hàm bậc nhất $y = f'(x)$ của hàm số $f(x)$ được cho trong Hình 1.13.
a) Hàm số $f(x)$ đồng biến trên những khoảng nào? Giải thích.
b) Tại giá trị nào của $x$ thì $f(x)$ có cực đại hoặc cực tiểu? Giải thích.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 15 · mở sách.
Mô tả hình bằng lời

Hình 1.13: Đồ thị $y = f'(x)$ trên hệ trục Oxy. Đường cong cắt trục hoành (nhận giá trị 0) tại các điểm $x = 0, 2, 4, 6$. Diễn biến dấu: trên khoảng $(0; 2)$ đồ thị nằm dưới trục hoành ($f'(x) < 0$, có điểm cực tiểu quanh $x = 1$); trên khoảng $(2; 4)$ đồ thị nằm trên trục hoành ($f'(x) > 0$, đỉnh quanh $x = 3$); trên khoảng $(4; 6)$ đồ thị nằm dưới trục hoành ($f'(x) < 0$, đáy quanh $x = 5$); với $x > 6$ đồ thị nằm trên trục hoành ($f'(x) > 0$) và tăng dần. Với $x < 0$ đồ thị nằm trên trục hoành.

Lời giải

a) Các khoảng đồng biến của $f(x)$

Hàm số $f(x)$ đồng biến trên khoảng mà $f'(x) > 0$, tức là những khoảng mà đồ thị $y = f'(x)$ nằm phía trên trục hoành.

Quan sát Hình 1.13, đồ thị $y = f'(x)$ nằm trên trục hoành khi:
- $x < 0$ (khoảng $(-\infty; 0)$),
- $2 < x < 4$ (khoảng $(2; 4)$),
- $x > 6$ (khoảng $(6; +\infty)$).

Vậy hàm số $f(x)$ đồng biến trên các khoảng $(-\infty; 0)$, $(2; 4)$ và $(6; +\infty)$.

(Trên các khoảng $(0; 2)$ và $(4; 6)$ thì $f'(x) < 0$ nên $f(x)$ nghịch biến.)

b) Điểm cực đại, cực tiểu của $f(x)$

Ta dùng dấu hiệu: $x_0$ là điểm cực trị nếu $f'(x)$ đổi dấu khi $x$ đi qua $x_0$. Cụ thể:
- Nếu $f'(x)$ đổi dấu từ $+$ sang $-$ thì $x_0$ là điểm cực đại.
- Nếu $f'(x)$ đổi dấu từ $-$ sang $+$ thì $x_0$ là điểm cực tiểu.

Đồ thị $y = f'(x)$ cắt trục hoành tại $x = 0,\ 2,\ 4,\ 6$. Xét dấu qua từng điểm:

| Khoảng | $(-\infty;0)$ | $(0;2)$ | $(2;4)$ | $(4;6)$ | $(6;+\infty)$ |
|---|---|---|---|---|---|
| Dấu $f'(x)$ | $+$ | $-$ | $+$ | $-$ | $+$ |

- Qua $x = 0$: $f'(x)$ đổi dấu từ $+$ sang $-$ $\Rightarrow$ $x = 0$ là điểm cực đại.
- Qua $x = 2$: $f'(x)$ đổi dấu từ $-$ sang $+$ $\Rightarrow$ $x = 2$ là điểm cực tiểu.
- Qua $x = 4$: $f'(x)$ đổi dấu từ $+$ sang $-$ $\Rightarrow$ $x = 4$ là điểm cực đại.
- Qua $x = 6$: $f'(x)$ đổi dấu từ $-$ sang $+$ $\Rightarrow$ $x = 6$ là điểm cực tiểu.

Vậy hàm số đạt cực đại tại $x = 0$ và $x = 4$; đạt cực tiểu tại $x = 2$ và $x = 6$.

Đáp số

Đồng biến trên $(-\infty; 0)$, $(2; 4)$, $(6; +\infty)$Cực đại tại $x = 0$ và $x = 4$; cực tiểu tại $x = 2$ và $x = 6$

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.