Giải Bài 1.45 trang 45 SGK Toán 12
Đề bài
Dân số của một quốc gia sau $t$ (năm) kể từ năm 2023 được ước tính bởi công thức:
$N(t) = 100e^{0,012t}$ ($N(t)$ được tính bằng triệu người, $0 \le t \le 50$).
a) Ước tính dân số của quốc gia này vào các năm 2030 và 2035 (kết quả tính bằng triệu người, làm tròn kết quả đến chữ số thập phân thứ ba).
b) Xem $N(t)$ là hàm số của biến số $t$ xác định trên đoạn $[0;50]$. Xét chiều biến thiên của hàm số $N(t)$ trên đoạn $[0;50]$.
c) Đạo hàm của hàm số $N(t)$ biểu thị tốc độ tăng dân số của quốc gia đó (tính bằng triệu người/năm). Vào năm nào tốc độ tăng dân số của quốc gia đó là 1,6 triệu người/năm?
Lời giải
## a) Ước tính dân số năm 2030 và 2035
Mốc thời gian tính từ năm 2023, nên:
- Năm 2030 ứng với $t = 2030 - 2023 = 7$;
- Năm 2035 ứng với $t = 2035 - 2023 = 12$.
Thay vào công thức $N(t) = 100e^{0,012t}$:
$$N(7) = 100e^{0,012 \cdot 7} = 100e^{0,084} \approx 108,763 \text{ (triệu người)}.$$
$$N(12) = 100e^{0,012 \cdot 12} = 100e^{0,144} \approx 115,488 \text{ (triệu người)}.$$
Vậy dân số ước tính năm 2030 khoảng $108,763$ triệu người và năm 2035 khoảng $115,488$ triệu người.
## b) Xét chiều biến thiên của $N(t)$ trên $[0;50]$
Ta có đạo hàm:
$$N'(t) = 100 \cdot 0,012 \cdot e^{0,012t} = 1,2\,e^{0,012t}.$$
Vì $e^{0,012t} > 0$ với mọi $t$ nên $N'(t) = 1,2\,e^{0,012t} > 0$ với mọi $t \in [0;50]$.
Do đó hàm số $N(t)$ đồng biến (tăng) trên đoạn $[0;50]$. Điều này phù hợp thực tế: dân số của quốc gia tăng dần theo thời gian.
## c) Năm mà tốc độ tăng dân số bằng 1,6 triệu người/năm
Tốc độ tăng dân số chính là đạo hàm $N'(t) = 1,2\,e^{0,012t}$. Ta giải phương trình:
$$1,2\,e^{0,012t} = 1,6.$$
$$e^{0,012t} = \dfrac{1,6}{1,2} = \dfrac{4}{3}.$$
Lấy logarit tự nhiên hai vế:
$$0,012t = \ln\dfrac{4}{3} \approx 0,287682.$$
$$t = \dfrac{\ln\frac{4}{3}}{0,012} \approx 23,97 \;(\text{thỏa mãn } 0 \le t \le 50).$$
Vậy sau khoảng $23,97$ năm kể từ năm 2023, tức là vào khoảng năm $2023 + 24 = 2047$, tốc độ tăng dân số của quốc gia đó đạt $1,6$ triệu người/năm.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.
