Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Vận dụng 2 trang 18 SGK Toán 12

Bài 12. Ứng dụng của tích phân để tính diện tích, thể tích   Đã kiểm chéo

Đề bài

Giá trị trung bình của hàm số liên tục $f(x)$ trên đoạn $[a; b]$ được định nghĩa là
$$\dfrac{1}{b-a}\int_{a}^{b} f(x)\,dx.$$
Giả sử nhiệt độ (tính bằng $^\circ C$) tại thời điểm $t$ giờ trong khoảng thời gian từ 6 giờ sáng đến 12 giờ trưa ở một địa phương vào một ngày nào đó được mô hình hoá bởi hàm số
$$T(t) = 20 + 1{,}5(t - 6),\ 6 \le t \le 12.$$
Tìm nhiệt độ trung bình vào ngày đó trong khoảng thời gian từ 6 giờ sáng đến 12 giờ trưa.

Lời giải

Nhiệt độ trung bình trong khoảng thời gian từ 6 giờ sáng ($t=6$) đến 12 giờ trưa ($t=12$) chính là giá trị trung bình của hàm số $T(t)$ trên đoạn $[6; 12]$:

$$\overline{T} = \dfrac{1}{12-6}\int_{6}^{12} T(t)\,dt = \dfrac{1}{6}\int_{6}^{12}\big[20 + 1{,}5(t-6)\big]\,dt.$$

Tìm một nguyên hàm của hàm dưới dấu tích phân:

$$\int \big[20 + 1{,}5(t-6)\big]\,dt = 20t + 1{,}5\cdot\dfrac{(t-6)^2}{2} = 20t + 0{,}75(t-6)^2 + C.$$

Áp dụng công thức Newton – Leibniz:

$$\int_{6}^{12}\big[20 + 1{,}5(t-6)\big]\,dt = \Big[20t + 0{,}75(t-6)^2\Big]_{6}^{12}.$$

- Tại $t=12$: $20\cdot 12 + 0{,}75\cdot(12-6)^2 = 240 + 0{,}75\cdot 36 = 240 + 27 = 267.$
- Tại $t=6$: $20\cdot 6 + 0{,}75\cdot(6-6)^2 = 120 + 0 = 120.$

Do đó

$$\int_{6}^{12}\big[20 + 1{,}5(t-6)\big]\,dt = 267 - 120 = 147.$$

Suy ra nhiệt độ trung bình:

$$\overline{T} = \dfrac{1}{6}\cdot 147 = 24{,}5\ (^\circ C).$$

Kiểm tra: Vì $T(t)$ là hàm bậc nhất (đồ thị là đường thẳng) nên giá trị trung bình của nó bằng giá trị tại trung điểm $t=9$ của đoạn $[6;12]$: $T(9) = 20 + 1{,}5\cdot(9-6) = 20 + 4{,}5 = 24{,}5\ (^\circ C)$, phù hợp với kết quả trên.

Vậy nhiệt độ trung bình trong khoảng thời gian từ 6 giờ sáng đến 12 giờ trưa vào ngày đó là $24{,}5\ ^\circ C$.

Đáp số

Nhiệt độ trung bình bằng 24,5°C

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.