Sách giáo khoa Toán 12 Tập hai

Giải Bài 4.16 trang 26 SGK Toán 12

Bài 13. Ứng dụng hình học của tích phân   Đã kiểm chéo

Đề bài

Các nhà kinh tế sử dụng đường cong Lorenz để minh hoạ sự phân phối thu nhập trong một quốc gia. Gọi $x$ là đại diện cho phần trăm số gia đình trong một quốc gia và $y$ là phần trăm tổng thu nhập. Đường $y = x$ sẽ đại diện cho một quốc gia mà các gia đình có thu nhập như nhau. Đường cong Lorenz $y = f(x)$ biểu thị phân phối thu nhập thực tế. Diện tích hình phẳng giới hạn bởi hai đường này, với $0 \le x \le 100$, biểu thị "sự bất bình đẳng về thu nhập" của một quốc gia. Năm 2005, đường cong Lorenz của Hoa Kỳ có thể được mô hình hoá bởi hàm số
$y = \left(0{,}00061x^2 + 0{,}0218x + 1\,723\right)^2$, $0 \le x \le 100$,
trong đó $x$ được tính từ các gia đình nghèo nhất đến giàu có nhất (Theo R. Larson, Brief Calculus: An Applied Approach, 8th edition, Cengage Learning, 2009).
Tìm sự bất bình đẳng về thu nhập của Hoa Kỳ vào năm 2005.

Lời giải

Sự bất bình đẳng về thu nhập là diện tích hình phẳng giới hạn bởi đường thẳng $y = x$ và đường cong Lorenz $y = f(x) = \left(0{,}00061x^2 + 0{,}0218x + 1{,}723\right)^2$ với $0 \le x \le 100$, tức là

$$S = \int_{0}^{100}\left[x - f(x)\right]dx = \int_{0}^{100}x\,dx - \int_{0}^{100}f(x)\,dx.$$

Ta có

$$\int_{0}^{100}x\,dx = \left.\frac{x^2}{2}\right|_{0}^{100} = \frac{100^2}{2} = 5\,000.$$

Khai triển $f(x) = \left(0{,}00061x^2 + 0{,}0218x + 1{,}723\right)^2$, ta được

$$f(x) = 0{,}0000003721x^4 + 0{,}000026596x^3 + 0{,}0025773x^2 + 0{,}0751228x + 2{,}968729,$$

trong đó $0{,}00061^2 = 0{,}0000003721$; $2 \cdot 0{,}00061 \cdot 0{,}0218 = 0{,}000026596$; $0{,}0218^2 + 2 \cdot 0{,}00061 \cdot 1{,}723 = 0{,}0025773$; $2 \cdot 0{,}0218 \cdot 1{,}723 = 0{,}0751228$; $1{,}723^2 = 2{,}968729$.

Do đó

$$\int_{0}^{100}f(x)\,dx = \left.\left[0{,}0000003721 \cdot \frac{x^5}{5} + 0{,}000026596 \cdot \frac{x^4}{4} + 0{,}0025773 \cdot \frac{x^3}{3} + 0{,}0751228 \cdot \frac{x^2}{2} + 2{,}968729x\right]\right|_{0}^{100}.$$

Thay $x = 100$ (chú ý $100^5 = 10^{10}$, $100^4 = 10^8$, $100^3 = 10^6$, $100^2 = 10^4$):

$$\int_{0}^{100}f(x)\,dx = 744{,}2 + 664{,}9 + 859{,}1 + 375{,}614 + 296{,}8729 \approx 2\,940{,}69.$$

Vậy sự bất bình đẳng về thu nhập của Hoa Kỳ vào năm 2005 là

$$S = 5\,000 - 2\,940{,}69 = 2\,059{,}31.$$

Đáp số

$S=\displaystyle\int_{0}^{100}\big[x-f(x)\big]dx=5000-2940{,}69\approx 2059{,}31$

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.