Giải Vận dụng 3 trang 37 SGK Toán 12
Đề bài
(H.5.10) Trong không gian $Oxyz$, sàn của một căn phòng có dạng hình tứ giác với bốn đỉnh $O(0; 0; 0)$, $A(2; 0; 0)$, $B(2; 3; 0)$; $C(0; 2\sqrt{2}; 0)$. Bốn bức tường của căn phòng đều vuông góc với sàn.
a) Viết phương trình bốn mặt phẳng tương ứng chứa bốn bức tường đó.
b) Trong bốn mặt phẳng tương ứng chứa bốn bức tường đó, hãy chỉ ra những cặp mặt phẳng vuông góc với nhau.
Mô tả hình bằng lời
Hình 5.10: Ảnh một góc phòng với hệ trục toạ độ Oxyz vẽ trên sàn, gốc O ở góc phòng, trục z hướng lên (dọc tường), trục x và trục y nằm trên mặt sàn theo hai cạnh phòng.
Lời giải
Phân tích. Sàn phòng nằm trong mặt phẳng $(Oxyz)$ có $z=0$, tức mặt phẳng toạ độ $(Oxy)$. Mỗi bức tường là một mặt phẳng thẳng đứng (vuông góc với sàn) nên đều song song với trục $Oz$, tức chứa vectơ $\vec{k}=(0;0;1)$, và đi qua cạnh đáy tương ứng của tứ giác $OABC$.
### a) Phương trình bốn mặt phẳng chứa bốn bức tường
• Tường chứa cạnh $OA$ với $O(0;0;0),\ A(2;0;0)$.
Cạnh $OA$ nằm trên trục $Ox$ (có $y=0$). Mặt phẳng thẳng đứng chứa $Ox$ chính là:
$$(OA):\ y=0.$$
• Tường chứa cạnh $AB$ với $A(2;0;0),\ B(2;3;0)$.
Hai điểm này đều có hoành độ $x=2$, cạnh $AB$ song song $Oy$. Mặt phẳng thẳng đứng chứa $AB$ là:
$$(AB):\ x=2.$$
• Tường chứa cạnh $CO$ với $C(0;2\sqrt2;0),\ O(0;0;0)$.
Hai điểm này đều có $x=0$, cạnh $CO$ nằm trên trục $Oy$. Mặt phẳng thẳng đứng chứa $CO$ là:
$$(CO):\ x=0.$$
• Tường chứa cạnh $BC$ với $B(2;3;0),\ C(0;2\sqrt2;0)$.
Mặt phẳng này chứa hai vectơ $\vec{BC}=(-2;\,2\sqrt2-3;\,0)$ và $\vec{k}=(0;0;1)$ nên có vectơ pháp tuyến
$$\vec{n}=\big[\vec{BC},\vec{k}\big]=\big(2\sqrt2-3;\ 2;\ 0\big).$$
Mặt phẳng qua $B(2;3;0)$:
$$(2\sqrt2-3)(x-2)+2(y-3)=0\ \Longleftrightarrow\ (2\sqrt2-3)x+2y-4\sqrt2=0.$$
Kiểm tra với $C(0;2\sqrt2;0)$: $2\cdot 2\sqrt2-4\sqrt2=0$ (đúng). Vậy:
$$(BC):\ (2\sqrt2-3)x+2y-4\sqrt2=0.$$
### b) Các cặp mặt phẳng vuông góc
Vectơ pháp tuyến của từng mặt phẳng:
$$\vec{n}_{OA}=(0;1;0),\quad \vec{n}_{AB}=(1;0;0),\quad \vec{n}_{CO}=(1;0;0),\quad \vec{n}_{BC}=(2\sqrt2-3;2;0).$$
Hai mặt phẳng vuông góc khi và chỉ khi hai vectơ pháp tuyến vuông góc (tích vô hướng bằng $0$).
- $\vec{n}_{OA}\cdot\vec{n}_{AB}=0\Rightarrow (OA)\perp(AB)$.
- $\vec{n}_{OA}\cdot\vec{n}_{CO}=0\Rightarrow (OA)\perp(CO)$.
- $\vec{n}_{OA}\cdot\vec{n}_{BC}=2\neq0$; $\ \vec{n}_{AB}\cdot\vec{n}_{BC}=2\sqrt2-3\neq0$; $\ \vec{n}_{CO}\cdot\vec{n}_{BC}=2\sqrt2-3\neq0$ — các cặp này không vuông góc. Ngoài ra $(AB)\parallel(CO)$ vì chung pháp tuyến $(1;0;0)$.
Kết luận: Các cặp mặt phẳng vuông góc là $(OA)\perp(AB)$ và $(OA)\perp(CO)$ (tức bức tường trên cạnh $OA$ vuông góc với hai bức tường trên cạnh $AB$ và cạnh $CO$).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.
