Giải Bài 4 trang 44 SGK Toán 5
Đề bài
Rô-bốt cần cắt đi hình chữ nhật nào trong hình dưới đây để phần còn lại là hình khai triển của một hình hộp chữ nhật?
Mô tả hình bằng lời
Hình gồm các hình chữ nhật ghép lại, tô nhiều màu:
- Một hàng ngang dài gồm 5 hình chữ nhật kề nhau, từ trái sang phải: ô vuông xanh lá, hình chữ nhật xanh dương (to hơn), ô vuông đỏ, hình chữ nhật cam (to hơn), ô vuông vàng nhạt.
- Phía trên hình chữ nhật xanh dương có một hình chữ nhật tím.
- Phía dưới hình chữ nhật xanh dương có một hình chữ nhật trắng.
Cần xác định (cắt bỏ) một trong các hình chữ nhật thừa để phần còn lại tạo thành hình khai triển đúng của một hình hộp chữ nhật.
Lời giải
Nhắc lại: Hình khai triển của một hình hộp chữ nhật gồm đúng 6 mặt, trong đó các mặt đối diện nhau thì bằng nhau (có 3 cặp mặt bằng nhau). Khi gấp lại, 4 mặt bên phải xếp thành một dải chạy vòng quanh, còn 2 mặt (nắp trên và đáy dưới) được gấp lên và gấp xuống từ một mặt bên.
a) Đếm số hình chữ nhật đang có
Trong hình vẽ có tất cả: 5 hình xếp thành một hàng ngang (xanh lá, xanh dương, đỏ, cam, vàng nhạt) + 1 hình tím ở trên + 1 hình trắng ở dưới = 7 hình chữ nhật.
Hình hộp chữ nhật chỉ cần 6 mặt, nên có 1 hình bị thừa, phải cắt bỏ đi.
b) Tìm hình cần cắt bỏ
- Hai hình tím và trắng nằm ở trên và ở dưới hình xanh dương: khi gấp, chúng chính là mặt trên và mặt đáy của hộp. Vậy phải giữ lại hình xanh dương cùng hai hình này.
- Dải 4 mặt bên chạy vòng quanh phải gồm 4 hình kề nhau liên tiếp, có kích thước xen kẽ (ô vuông – hình to – ô vuông – hình to) để các mặt đối diện bằng nhau.
Chọn dải 4 mặt bên là: xanh lá – xanh dương – đỏ – cam. Khi đó:
- mặt xanh dương đối diện mặt cam (hai hình to bằng nhau);
- mặt xanh lá đối diện mặt đỏ (hai ô vuông bằng nhau);
- mặt tím đối diện mặt trắng (nắp và đáy bằng nhau).
Như vậy phần giữ lại gồm đúng 6 mặt, gấp lại được một hình hộp chữ nhật.
Hình còn thừa, nằm ngoài cùng bên phải của hàng ngang, là ô vuông màu vàng nhạt. Đây chính là hình Rô-bốt cần cắt bỏ.
Kiểm tra lại: Sau khi cắt bỏ ô vuông vàng nhạt, còn lại 6 hình: 4 hình (xanh lá, xanh dương, đỏ, cam) tạo thành dải mặt bên, thêm hình tím ở trên và hình trắng ở dưới hình xanh dương. Gấp theo các cạnh chung sẽ được một hình hộp chữ nhật kín — đúng yêu cầu.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.
