Giải Hoạt động 2 trang 8 SGK Vật lí 12

Lời giải

Cơ sở để giải thích: Mọi chất đều được cấu tạo từ các phân tử (nguyên tử) luôn chuyển động nhiệt hỗn loạn không ngừng và giữa chúng có lực tương tác phân tử. Tùy theo khoảng cách giữa các phân tử và độ lớn của lực tương tác mà chất tồn tại ở thể khí, thể rắn hay thể lỏng với những đặc điểm khác nhau.

a) Thể khí

- Ở thể khí, khoảng cách giữa các phân tử rất lớn so với kích thước của chúng, nên lực tương tác giữa các phân tử rất yếu (hầu như không đáng kể, trừ lúc va chạm).
- Vì lực tương tác yếu nên các phân tử chuyển động nhiệt hỗn loạn về mọi phía, không bị ràng buộc với nhau. Do đó chất khí không có hình dạng và thể tích riêng, mà luôn lan ra chiếm toàn bộ thể tích của bình chứa và mang hình dạng của bình.
- Vì khoảng cách giữa các phân tử rất lớn (phần lớn thể tích khối khí là khoảng trống) nên có thể dễ dàng dồn chúng lại gần nhau, tức là chất khí nén được dễ dàng.

b) Thể rắn

- Ở thể rắn, các phân tử ở rất gần nhau (khoảng cách cỡ kích thước phân tử), nên lực tương tác giữa các phân tử rất mạnh.
- Lực tương tác mạnh này giữ mỗi phân tử ở một vị trí cân bằng xác định; các phân tử chỉ dao động quanh vị trí cân bằng cố định đó mà không di chuyển tự do. Nhờ vậy vật rắn giữ được hình dạng và thể tích riêng của mình.
- Vì các phân tử đã ở rất sát nhau nên rất khó đưa chúng lại gần nhau hơn nữa, do đó vật rắn rất khó nén.

c) Thể lỏng

- Ở thể lỏng, khoảng cách giữa các phân tử gần bằng ở thể rắn, nên lực tương tác giữa các phân tử khá lớn (lớn hơn thể khí, nhỏ hơn thể rắn).
- Lực tương tác này đủ mạnh để giữ các phân tử không rời xa nhau, nên chất lỏng có thể tích riêng và cũng khó nén.
- Tuy nhiên lực đó chưa đủ giữ phân tử ở vị trí cố định: vị trí cân bằng của mỗi phân tử có thể di chuyển (trượt) được, nên các phân tử dễ dàng chuyển dời trong khối chất lỏng. Vì thế chất lỏng không có hình dạng riêng mà mang hình dạng của phần bình chứa nó.

Đáp số