Đề thi chính thức chọn học sinh giỏi đội tuyển Quốc gia môn Sinh học - Lần 1 - Năm học 2009 (Có đáp án)

1

Bộ giáo dục và đào tạo Kỳ thi chọn học sinh vào các đội tuyển quốc gia --------------- Dự thi olympic quốc tế năm 2009

Môn thi: Sinh học Đề thi chính thức Ngày thi thứ nhất (18/4/2009) H−ớng dẫn chấm (gồm 15 trang) Tế bào học (5 điểm)

Câu 1. (1,0 điểm) Hình vẽ d−ới đây mô tả một giai đoạn (kỳ) trong chu kì phân bào. Anh (chị) hãy cho biết đây là kỳ nào của phân bào nguyên phân hay giảm phân. Dựa vào các đặc điểm trong hình vẽ, hãy giải thích tại sao anh (chị) lại khẳng định nh− vậy.

H−ớng dẫn chấm:

- Đây là kỳ giữa của giảm phân I. (0,25 ®) - Đây là phân bào giảm phân, vì nếu là nguyên phân thì 4 nhiễm sắc thể kép (NST) phải cùng nằm trên một tấm trung kỳ (mặt phẳng phân bào); trong khi ë đây, 4 nhiễm sắc thể kép xếp thành hai hàng. (0,25 ®) - Một bằng chứng khác cho thấy đây là giảm phân vì có trao đổi chéo giữa các nhiễm sắc tử (crômatit) trong các cặp NST kép t−ơng đồng. (0,25 ®) - Đây là kỳ giữa giảm phân I, không phải kỳ giữa giảm phân 2. Bởi vì ë kỳ giữa giảm phân 2 sẽ không có cấu trúc “tứ tử“ hay còn gọi là thể “l−ỡng trị“ gồm 4 nhiễm sắc tử thuộc về hai NST trong cặp NST t−ơng đồng nh− đ−ợc vẽ trên hình. (0,25 ®) Câu 2. (1,0 điểm) Một thí nghiệm với lục lạp tách riêng đ−ợc thực hiện nh− sau: Đầu tiên lục lạp đ−ợc ngâm trong một dung dịch axit có pH = 4 cho đến khi xoang tilacôit đạt pH = 4, lục lạp đ−ợc chuyển sang một dung dịch kiềm có pH = 8. Lúc này, trong điều kiện tối, lục lạp tạo ATP. Hãy mô tả kết quả thí nghiệm trên bằng việc vẽ phóng to phần màng tilacôit trong cốc thí nghiệm chứa dung dịch pH = 8 với sự hoạt động của enzym ATP syntêtaza. Đánh dấu các vùng có nồng độ H+ cao và nồng độ H+ thấp, chỉ ra

∗

∗

DeThi.edu.vn

2

chiều prôtôn đi qua màng và biểu diễn phản ứng mà ë đó ATP đ−ợc tổng hợp. Phân tử ATP đ−ợc hình thành bên trong màng tilacôit hay bên ngoài màng tilacôit? Giải thích tại sao trong tối lục lạp có thể tổng hợp đ−ợc ATP.

H−ớng dẫn chấm: - Vẽ đúng hình và chú thích. (0,5 ®) - ATP tạo ra bên ngoài tilacôit. Lục lạp có thể tạo ATP trong tối bởi vì thí nghiệm trên đã chứng minh sự chênh lệch độ pH giữa hai màng tilacôit có thể tạo ra ATP; vì vậy, ë đây không cần phản ứng sáng tạo nên sự chênh lệch nồng độ H+ vốn cần cho sự tổng hợp ATP. (0,5 ®)

Câu 3. (1,0 điểm) Chất adrênalin gây đáp ứng ë tế bào gan bằng phản ứng phân giải glicôgen thành glucôzơ, nh−ng khi tiêm adrênalin vào tế bào gan thì không gây đ−ợc đáp ứng đó. a) Tại sao có hiện t−ợng trên? b) Trong con đ−ờng truyền tín hiệu từ adrênalin đến phản ứng phân giải glicôgen, chất AMP vòng (cAMP) có vai trò gì? c) Vẽ sơ đồ con đ−ờng truyền tín hiệu từ adrênalin đến phản ứng phân giải glicôgen.

H−ớng dẫn chấm:

a. Adrênalin (epinephrin) tác động lên tế bào gan bằng cách liên kết đặc thù với thụ thể màng, phức hệ [adrênalin/thụ thể] hoạt hóa prôtêin G, prôtêin G hoạt hóa enzym adênylat “ cyclaza, enzym này phân giải ATP → AMP vòng (cAMP), cAMP hoạt hóa các enzym kinaza, các enzym này chuyển nhóm phosphat và hoạt hoá enzym glicôgen phosphorylaza là enzym xúc tác phân giải glicôgen thành glucôzơ. Tiêm adrênalin trực tiếp vào trong tế bào không gây đáp ứng do thiếu thụ thể màng. (0,5 ®) b. cAMP có vai trò là chất thông tin thứ hai có chức năng hoạt hóa enzym photphorilaza phân giải glycogen → glucôzơ, đồng thời có vai trò khuếch đại thông tin: 1 phân tử adrênalin → 104 phân tử cAMP → 108 phân tử glucôzơ. (0,25 ®) c. Adrênalin → thụ thể màng → Prôtêin G → enzym adênylat cyclaza → cAMP → các kinaza → glicôgen phosphorylaza → (glicôgen → glucôzơ). (0,25 ®)

pH 4 Màng tilacôit pH 8 ATP syntêtaza

DeThi.edu.vn