Luyện thi Đại học môn Sinh học - Chuyên đề 1 Cơ sở vật chất và cơ chế di truyền ở cấp độ phân tử

THÂN CHÀO QUÝ THẦY, CÔ!

Nhằm hỗ trợ cho công tác biên soạn tài liệu để luyện thi môn Sinh,

tôi xin chia sẻ 1 trong rất nhiều tư liệu mà tôi đang có. Nếu Thầy,

Cô có nhu cầu tôi cung cấp thêm để làm tư liệu giảng dạy, đề thi

thử (tất cả đều bản Word, có lời giải chi tiết) thì xin liên hệ số điện

thoại: 0942659792. Giá cực kì khuyến mãi.

CHUYÊN ĐỀ 1. CƠ SỞ VẬT CHẤT VÀ CƠ CHẾ DI TRUYỀN Ở CẤP ĐỘ PHÂN TỬ.

I. ADN VÀ QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI ADN

A. KIẾN THỨC LÍ THUYẾT.

1. Cấu trúc ADN.

 Khái niệm:

ADN là đại phân tử sinh học, được cấu trúc theo nguyên tắc đa phân, đơn phân là các nucleotit.

 Vị trí:

- Sinh vật nhân thực: ADN chủ yếu nằm ở trong nhân tế bào (dạng kép thẳng) hoặc trong tế bào

chất tại ti thể và lục lạp (dạng mạch kép, vòng).

- Sinh vật nhân sơ: ADN nằm trong vùng nhân của tế bào nhân sơ dưới dạng phân tử mạch vòng.

- ADN của một số virut chỉ gồm một mạch polinucleotit.

 Thành phần:

Thành phần hóa học: ADN cấu tạo từ 5 nguyên tố chính là C, H, O, N và P.

 Cấu trúc:

 Đơn phân:

DeThi.edu.vn

- Đơn phân của ADN là nucleotit.

- Mỗi nucleotit có ba thành phần cấu tạo:

+ 1 phân tử đường C5H10O4 (đường deoxiribozo)

+ 1 gốc axit photphoric H3PO4

+ 1 nhóm bazơnitơ: có 4 loại bazơnitơ là adenin (A), timin (T), guanin (G), xitozin (X).

- Có 4 loại nucleotit (nu) tương ứng với 4 loại bazơnitơ được chia làm 2 nhóm: A và G có kích thước lớn

hơn; T và X có kích thước nhỏ hơn.

 Mạch đơn:

- Trên mỗi mạch đơn của ADN các đơn phân liên kết với nhau thành chuỗi dài nhờ các liên kết

cộng hóa trị (hay còn gọi là liên kết photphodieste).

- Liên kết cộng hóa trị được hình thành giữa đường C5H10O4 của nuclêôtit này với phân tử H3PO4

của nuclêôtit kế tiếp.

- Liên kết cộng hoá trị là liên kết rất bền vững, giúp đảm bảo cho thông tin di truyền trên mỗi mạch đơn

ổn định kể cả khi ADN thực hiện quá trình tái bản và phiên mã.

DeThi.edu.vn

 Mạch kép:

- Phân tử ADN có cấu trúc mạch kép gồm 2 mạch đơn liên kết lại với nhau nhờ các liên kết hidro

theo nguyên tắc bổ sung (NTBS).

- Liên kết hidro là các liên kết yếu, dễ bị bẻ gãy nên đảm bảo cho phân tử ADN có khả năng linh

động cao, giúp 2 mạch đơn dễ dàng tách nhau ra và liên kết lại trong quá trình thực hiện tái bản và phiên

mã.

- NTBS: A của mạch đơn này có kích thước lớn liên kết bổ sung với T của mạch đơn kia có kích

thước bé bằng 2 liên kết hidro. G của mạch đơn này có kích thước lớn liên kết bổ sung với X của mạch

đơn kia có kích thước bé và nối với nhau bằng 3 liên kết hidro và ngược lại.

- Trong cấu trúc mạch kép của ADN, 2 mạch đơn có chiều ngược nhau. Mạch gốc có chiều 3’- 5’,

mạch còn lại là mạch bổ sung có chiều 5’-3’.

DeThi.edu.vn

 Cấu trúc trong không gian:

- ADN là một chuỗi xoắn kép quấn song song quanh một trục tưởng

tượng trong không gian theo chiều từ trái sang phải (xoắn phải, ngược chiều

kim đồng hồ).

- Trong phân tử ADN, do các cặp nucleotit liên kết với nhau theo NTBS

đã đảm bảo cho chiều rộng của chuỗi xoắn kép bằng 20 , khoảng cách giữa

các bậc thang trên các chuỗi xoắn bằng 3,4 , phân tử ADN xoắn theo chu kì

xoắn, mỗi chu kì xoắn có 10 cặp nucleotit, có chiều cao 34 .

- Ý nghĩa của cấu trúc mạch xoắn kép:

+ Đảm bảo tính ổn định của cấu trúc không gian.

+ Đảm bảo ADN có kích thước lớn bền vững hơn cấu trúc mạch đơn.

+ Đảm bảo ADN nhân đôi theo nguyên tắc bổ sung và nguyên tắc bán bảo toàn.

+ Thuận lợi cho việc phục hồi các tiền đột biến về trạng thái bình thường.

 Đặc trưng của ADN:

- ADN đặc trưng bởi số lượng, thành phần trình tự phân bố các nucleotit, vì vậy từ 4 loại nucleotit

đã tạo nên nhiều loại phân tử AND đặc trưng cho mỗi loài.

- ADN khác nhau được đặc trưng bởi tỉ lệ A+T/G+X

- ADN đặc trưng bởi số lượng, thành phần trình tự phân bố các gen trong từng nhóm gen liên kết.

 Chức năng:

- ADN là vật chất lưu giữ, bảo quản thông tin di truyền dưới dạng các mã bộ ba nuclêôtit.

o A

o A

o A

DeThi.edu.vn