Luyện thi THPT quốc gia môn Vật lý 12 năm 2022-2023 - Bài 7 Sóng cơ và sự truyền sóng cơ

Luyện thi THPT Quốc Gia môn Vật Lý 12 2023 CHUYÊN ĐỀ 2: SÓNG CƠ VÀ SÓNG ÂM

1

BÀI 7: SÓNG CƠ VÀ SỰ TRUYỀN SÓNG CƠ I.LÝ THUYẾT CẦN NẮM: 1. Sóng cơ: a. Định nghĩa:Sóng cơ là dao động cơ lan truyền trong một môi trường vật chất: rắn,lỏng,khí và không truyền được trong chân không. b. Phân loại:

➢ Sóng ngang: là sóng cơ mà các phần tử của môi trường có phương dao động vuông góc với phương truyền sóng. Sóng ngang truyền được trong chất rắn và trên mặt chất lỏng. ➢ Sóng dọc: là sóng cơ mà các phần tuẻ của môi trường có phương dao động trùng với phương truyền sóng. Sóng dọc truyền được trong chất khí, lỏng, rắn. 2.Các đại lượng đặc trưng của một sóng cơ:





Đỉnh sóng

Đáy sóng Bước sóng Biên độ sóng A

➢ Biên độ của sóng (a): là biên độ dao động của một phần tử môi trường có sóng truyền qua. ➢ Chu kì sóng (T): là thời gian để sóng lan truyền được một bước sóng. ➢ Tần số sóng (f): là số bước sóng mà sóng lan truyền được trong 1s. Lưu ý:chu kìvà tần số (sóng)là đại lượng không thay đổi khi sóng truyền từ môi trường này sang môi trường khác.

➢ Tốc độ truyền sóng (v): là tốc độ lan truyền dao động trong môi trường,phụ thuộc bản chất môi trường (v rắn > vlỏng > vkhí) ➢ Bước sóng (λ):  = v. T = + Là khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất trên cùng phương truyền sóng dao động cùng pha nhau. + Là quãng đường sóng lan truyền trong một chu kì. Lưu ý:Khoảng cách giữa hai ngọn sóng liên tiếp là λ; Khoảng cách giữa n ngọn sóng (n – 1)λ. 3.Phương trình sóng:

➢ Phương trình dao động của sóng tại nguồn O: u0 = a cos(t + φ)

➢ Phương trình sóng tại một điểm bất kì cách nguồn O một đoạn d: UM= a cos(t +φ - 

d 2 )

➢ Độ lệch pha của 2 dao động tại 2 điểm cách nguồn:  = 2π = 2π 

 1 2 d d

+ = 2k (hai điểm cùng pha)  d = k  Những điểm cùng pha trên phương truyền sóng cách nhau nguyên ℓần bước sóng. +  = (2k+1) (hai điểm ngược pha)  d = (2k +1)

 Những điểm ngược pha trên phương truyền sóng cách nhau một số ℓẻ ℓần nửa bước sóng.

+  = (2k+1) 2

 (hai điểm vuông pha)  d = (k + 2

1 ) (k Z)

II. CÁC DẠNG BÀI TẬP: 1. Các câu hỏi lý thuyết cơ bản:

LÝ THUYẾT CƠ BẢN VỀ ĐẠI CƯƠNG SÓNG CƠ: Câu 1. Chọn nhận xét sai về quá trình truyền sóng

A. Quá trình truyền sóng là quá trình lan truyền dao động trong môi trường vật chất theo thời gian B. Quá trình truyền sóng là quá trình lan truyền trạng thái dao động trong môi trường truyền sóng theo thời gian C. Quá trình truyền sóng là quá trình truyền năng ℓượng dao động trong môi trường truyền sóng theo thời gian D. Quá trình truyền sóng là quá trình lan truyền phần tử vật chất trong môi trường truyền sóng theo thời gian Câu 2. Nhận xét nào là đúng về sóng cơ học

A. Sóng cơ học truyền môi trường chất ℓỏng thì chỉ truyền trên mặt thoáng B. Sóng cơ học không truyền trong môi trường chân không và cả môi trường vật chất C. Sóng cơ học truyền được trong tất cả các môi trường

DeThi.edu.vn

Luyện thi THPT Quốc Gia môn Vật Lý 12 2023 CHUYÊN ĐỀ 2: SÓNG CƠ VÀ SÓNG ÂM

2

D. Sóng cơ học chỉ truyền được trong môi trường vật chất Câu 3. Để phân loại sóng ngang và sóng dọc người ta căn cứ vào

A. Môi trường truyền sóng B. Phương dao động của phần tử vật chất

C. Vận tốc truyền sóng D. Phương dao động của phần tử vật chất và phương truyền sóng Câu 4. Sóng ngang

A. Chỉ truyền được trong chất rắn. B. Truyền được trong chất rắn và bề mặt chất lỏng C. Không truyền được trong chất rắn D. Truyền được trong chất rắn, chât lỏng và chất khí Câu 5. Điều nào sau đây là đúng khi nói về phương dao động của sóng ngang?

A. Nằm theo phương ngang B. Vuông góc với phương truyền sóng C. Nằm theo phương thẳng đứng D. Trùng với phương truyền sóng Câu 6. Điều nào sau đây là đúng khi nói về phương dao động của sóng dọc?

A. Nằm theo phương ngang B. Nằm theo phương thẳng đứng C. Theo phương truyền sóng D. Vuông góc với phương truyền sóng Câu 7. Sóng dọc

A. Truyền được trong chất rắn, chất lỏng, chất khí B. Có phương dao động vuông góc với phương truyền sóng C. Truyền được qua chân không D. Chỉ truyền được trong chất …