Tài liệu ôn thi vào Lớp 10 môn Ngữ văn

ÔN THI VÀO LỚP 10 MÔN VĂN

I. NHỮNG NÉT CHUNH VỀ VĂN NGHỊ LUẬN

1. Về kiểu bài nghị luận:

Văn nghị luận là loại văn bản thiên về việc trình bày các lí lẽ, ý kiến… nhằm tác động

vào lí trí, trí tuệ của người đọc để giải thích, chứng minh, biện luận, thuyết phục

người đọc về một vấn đề nào đó về xã hội hay văn học.

Muốn làm tốt kiểu bài nghị luận, người viết cần giải quyết tốt các yêu cầu sau:

- Xác định rõ nội dung cần nghị luận và phạm vi tư liệu cần vận dụng.

- Xác định kiểu bài nghị luận và yêu cầu nghị luận: giải thích, chứng minh, phân tích

hay là nêu suy nghĩ, trình bày ý kiến…

- Lập dàn ý cho bài viết.

Dựa vào yêu cầu đã xác định, người viết huy động vốn tri thức, vốn sống để tìm và

lựa chọ hệ thống luận điểm, luận cứ cho bài viết của mình.

2. Về luận điểm trong văn nghị luận:

Giáo viên gúp học sinh hiểu được: Luận điểm là tư tưởng, quan điểm của người viết

đối với vấn đề nghị luận. Luận điểm trong văn bản nghị luận được thể hiện dưới

hình thức những câu văn có tính chất khẳng định hay phủ định. Luận điểm đưa ra

phải có tính chất đúng đắn, sáng rõ, mới mẻ và tập trung.

Ví dụ: Trong văn bản Trang phục của tác giả Băng Sơn, để làm rõ vấn đề Trang

phục chỉnh tề, tác giả đẫ đưa ra hai luận điểm rất ngắn gọn, rõ ràng và có tính tập

trung cao là:

- Luận điểm 1: Ăn cho mình, mặc cho người, có nghĩa là ăn mặc phải phù hợp với

đạo đức, tức là tuân thủ những quy tắc ngầm mang tính văn hóa xã hội

- Luận điểm 2: Y phục xứng kỳ đức, có nghĩa là trang phục phải phù hợp với đạo

đức và môi trường xung quanh.

Sau khi nêu lên hai luận điểm về trang phục chỉnh tề, tác giả đã lần lượt sử dụng lí

lẽ, các luận cứ về các mặt, các đặc điểm, phương diện khác nhau của trang phục

đem ra so sánh đối chiếu để làm sáng tỏ từng luận điểm.

DeThi.edu.vn

Trong văn bản Trang phục của tác giả Băng Sơn, các luận điểm đều đứng ở vị trí

đầu đoạn văn, tức là đoạn văn được trình bày theo cách diễn dịch. Cũng có thể luận

điểm sẽ được trình bày theo cách quy nạp hoặc tổng – phân – hợp.

3. Về luận cứ trong văn nghị luận: Luận cứ bao gồm lí lẽ và dẫn chứng.

- Luận cứ là cơ sở hình thành luận điểm, là chỗ dựa cho luận chứng và là cơ sở cho

bài văn nghị luận.

- Luận cứ phải có mối liên hệ logic với luận điểm. Luận cứ phải mang tính khách

quan điển hình và toàn diện trên các mặt các phương diện khác nhau của đời sống

xã hội. Để có luận cứ, người viết phải có khả năng liên hệ với thực tế đời sống.

Ví dụ trong văn bản Trang phục của Băng Sơn, tác giả đã sử dụng hệ thống các

luận cứ sau để làm sáng tỏ luận điểm Ăn cho mình, mặc cho người:

+ Cô gái một mình trong hang sâu chắc không váy xòe váy ngắn, không mắt xanh

môi đỏ, không tô đỏ chót móng chân móng tay.

+ Anh thanh niên đi tát nước hay câu cá ngoài cánh đồng vắng chắc không chải đầu

mượt bằng sáp thơm, áo sơ-mi là phẳng tắp…

+ Đi đám cưới không thể lôi thôi lếch thếch, mặt nhọ nhem, chân tay lấm bùn.

+ Đi dự đám tang không được mặc áo quần lòe loẹt, nói cười oang oang.

Các dẫn chứng mà tác giả nêu ra rất toàn diện, đầy đủ ở mọi phương diện khác

nhau của đời sống xã hội. Nhờ các dẫn chứng đó mà Băng Sơn đã làm sáng tỏ

được luận điểm đã nêu ra, vừa làm cho lập luận của tác giả được chặt chẽ, thuyết

phục người đọc, người nghe.

4. Về lập luận:

- Lập luận là nêu lên những ý kiến của người viết về một vấn đề nhất định bằng

cách đưa ra các lí lẽ xác đáng. Lập luận trong văn bản nghị luận cũng rất quan

trọng, bởi lẽ lập luận là đưa ra các lí lẽ, bằng chứng nhằm dẫn dắt người đọc, người

nghe đến một kết luận nào đó mà người nói muốn đạt tới. Lập luận càng chặt chẽ,

hợp lí thì sức thuyết phục của văn bản càng cao.

- Trong chương trình Ngữ văn THCS, học sinh đã được làm quen với các phương

pháp lập luận như: Lập luận giải thích, lập luận chứng minh, lập luận phân tích và

tổng hợp. Để bài văn nghị luận được sâu sắc, người viết ngoài việc sử dụng linh

DeThi.edu.vn