Giáo án Chương 1 Este Lipit

Các dạng bài toán Este Your dreams – Our mission

http://tailieulovebook.com 1

Chương 1: ESTE – LIPIT

A. Công thức tổng quát  Este được tạo bởi axit cacboxylic no, đơn chức mạch hở và ancol no, đơn chức, mạch hở (este no, đơn chức, mạch hở): CmH2m+1COOCm’H2m’+1 hay CnH2nO2 (m ≥ 0; m’ ≥ 1; n ≥ 2 ).  Este đa chức được tạo bởi axit cacboxylic đa chức và ancol đơn chức: R(COOR’)n  Este đa chức được tạo bởi axit cacboxylic đơn chức và ancol đa chức: (RCOO)nR’  Este đa chức được tạo bởi axit cacboxylic đa chức và ancol đa chức (cùng có n nhóm chức): R(COO)nR’  Tóm lại, có thể đặt CTTQ của este : CxHyOz (x, z ≥ 2; y là số chẵn, y ≤ 2x) B. Các dạng bài tập và các chú ý khi giải bài tập Dạng 01: Bài toán về phản ứng thuỷ phân este 1. Thuỷ phân một este đơn chức - Trong môi trường axit: Phản ứng xảy ra thuận nghịch

RCOOR’ + HOH

H+, to

RCOOH + R’OH - Trong môi trường kiềm (phản ứng xà phòng hoá): Phản ứng một chiều, cần đun nóng

RCOOR’ + NaOH → 

0t RCOOH + R’OH  Một số nhận xét :  Nếu nNaOH phản ứng = nEste ⇒ Este đơn chức.  Nếu RCOOR’ (este đơn chức), trong đó R’ là C6H5- hoặc vòng benzen có nhóm thế ⇒ nNaOH phản ứng = 2neste và sản phẩm cho 2 muối, trong đó có phenolat: VD: RCOOC6H5 + 2NaOH → RCOONa + C6H5ONa + H2O  Nếu nNaOH phản ứng = α.neste (α > 1 và R’ không phải C6H5- hoặc vòng benzen có nhóm thế) ⇒ Este đa chức.  Nếu phản ứng thuỷ phân este cho 1 anđehit (hoặc xeton), ta coi như ancol (đồng phân với andehit) có nhóm –OH gắn trực tiếp vào liên kết C=C vẫn tồn tai để giải và từ đó ⇒ CTCT của este.  Nếu sau khi thủy phân thu được muối (hoặc khi cô cạn thu được chất rắn khan) mà mmuối = meste + mNaOH thì este phải có cấu tạo mạch vòng (lacton):

C = O

O

NaOH + HO-CH2CH2CH2COONa

 Nếu ở gốc hidrocacbon của R’, một nguyên tử C gắn với nhiều gốc este hoặc có chứa nguyên tử halogen thì khi thủy phân có thể chuyên hóa thành andehit hoặc xeton hoặc axit cacboxylic

VD: C2H5COOCHClCH3 + NaOH → 

0t C2H5COONa + CH3CHO

CH3-COO

CH3-COO

CH + NaOH CH3-COO Na + HCHO

 Bài toán về hỗn hợp các este thì nên sử dụng phương pháp trung bình.  Bài 1: Thực hiện phản ứng xà phòng hoá chất hữu cơ X đơn chức với dung dịch NaOH thu được một muối Y và ancol Z. Đốt cháy hoàn toàn 2,07 gam Z cần 3,024 lít O2 (đktc) thu được lượng CO2 nhiều hơn khối lượng nước là 1,53 gam. Nung Y với vôi tôi xút thu được khí T có tỉ khối so với không khí bằng 1,03. CTCT của X là: A. C2H5COOCH3 B. CH3COOC2H5 C. C2H5COOC3H7 D. C2H5COOC2H5 Giải : - Theo đề bài: X đơn chức, tác dụng với NaOH sinh ra muối và ancol ⇒ X là este đơn chức: RCOOR’. Mặt khác: mX +

2 O m =

2 CO m + O H m 2 ⇒ 44.

2 CO n + 18. O H n 2 = 2,07 + (3,024/22,4).32 = 6,39 gam

Và 44.

2 CO n - 18. O H n 2 = 1,53 gam ⇒

2 CO n = 0,09 mol ; O H n 2 = 0,135 mol

O H n 2 >

2 CO n → Z là ancol no, đơn chức, mạch hở có công thức: CnH2n+1OH (n ≥ 1)

Từ phản ứng đốt cháy Z ⇒

2

2

CO

O H n

n

= n n 1 + = 09 ,0 135 ,0 ⇒ n = 2.

Y có dạng: CxHyCOONa → T: CxHy+1 ⇒ MT = 12x + y + 1 = 1,03.29

→

   = = 6 2 y x ⇒ C2H5COOC2H5 → đáp án D

 Bài 2: Đun 20,4 gam một chất hữu cơ A đơn chức với 300 ml dung dịch NaOH 1 M thu được muối B và hợp chất hữu cơ C. Cho C phản ứng với Na dư thu được 2,24 lit H2 (đktc). Nung B với NaOH rắn thu được khí D có tỉ khối đối với O2 bằng 0,5. Khi oxi hóa C bằng CuO được chất hữu cơ E không phản ứng với AgNO3/NH3. Xác

ThuVienDeThi.com