Tổng hợp kiến thức Hóa 9 nâng cao - Phần hữu cơ (Tài liệu dùng cho ôn thi HSG và thi vào các trường THPT Chuyên) - Trương Văn Hùng

01259123132 tvhungntthuy@gmail.com

TÔNG HỢP KIẾN THỨC HÓA 9 NÂNG CAO PHẦN HỮU CƠ

( Tài liệu dùng cho ôn thi HSG và thi vào các trường THPT Chuyên)

Thái Bình 12/04/2017 Biên soạn : Trương Văn Hùng – Đại học Y Dược Thái Bình 1. HỢP CHẤT HỮU CƠ 1.1 Khái niệm - Hợp chất hữu cơ là hợp chất của cacbon (C) , trừ một số chất như CO2, CO, H2CO3, muối cacbonat... 1.2 Phân loại: Hợp chất hữu cơ gồm 2 loại: - Hidrocacbon: phân tử chỉ có 2 nguyên tố C và H. Ví dụ: CH4, C2H2, C2H4 .... - Dẫn xuất hidrocacbon: phân tử ngoài 2 nguyên tố C và H còn có các nguyên tố khác như O, Cl, Br, N 2. VIẾT CTCT MỘT SỐ HCHC ĐƠN GIẢN CHỈ CHỨA LIÊN KẾT ĐƠN - CTCT cho biết thành phần phân tử, PTK và trật tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử - Khi thay đổi trật tự liên kết giữa các nguyên tử trong cùng phân tử thì sẽ dẫn tới những công thức hóa học khác nhau. Người ta gọi các công thức khác nhau này là các chất đồng phân - Các hợp chất hữu cơ có CTPT và tính chất hóa học tương tự nhau, phân tử hơn kém nhau một hay nhiều nhóm – CH2 – được gọi là các chất đồng đẳng - Trong HCHC, cacbon có hóa trị IV, hidro hóa trị I, oxi hóa trị II, một số nguyên tố như Cl, Br, F hóa trị I, N có hóa trị III. Các nguyên tử liên kết với nhau theo đúng hóa trị của chúng. Mỗi hóa trị tương ứng với một nét gạch khi biểu diễn CTCT. - Mạch cacbon (C) : Trong hợp chất hữu cơ các nguyên tử cacbon có thể liên kết trực tiếp với nhau tạo thành mạch cacbon ( mạch thẳng, mạch nhánh, mạch vòng ) - Quy tắc viết CTCT hợp chất hữu cơ: + Viết mạch cacbon trước, sau đó điền H sau + Viết mạch thẳng trước, từ đó bớt dần số cacbon từ mạch thẳng để viết mạch nhánh + Đủ số lượng nguyên tố, nguyên tử + Đúng hóa trị 1. ANKAN ( parafin) - Có 1 dãy chất có CTCT và tính chất tương tự như metan gọi là dãy đồng đẳng của metan Đó là: CH4 : metan C4H10 : butan C7H16 : heptan C10H22 : decan C2H6 : etan C5H12 : pentan C8H18 : octan ......... C3H8 : propan C6H14 : hexan C9H20 : nonan Các chất trong dãy đồng đẳng của metan có tên chung là ankan có công thức chung là CnH2n+2 ( n ≥ 1) Trong phân tử ankan chỉ chứa các liên kết đơn nên gọi là các hidrocacbon no Ankan từ C1 đến C4 là chất khí, từ C5 trở đi là chất lỏng hoặc rắn Ankan không tồn tại ở dạng mạch vòng, chỉ có mạch thẳng hoặc mạch nhánh - Đồng phân: Từ C4H10 trở đi có hiện tượng cùng một phân tử nhưng có hai hay nhiều trật tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử. Hiện tượng đó gọi là đồng phân ( cùng CTPT nhưng khác nhau về CTCT ) - Phản ứng đặc trưng của ankan là phản ứng thế CH4 + Cl2

as  CH3Cl + HCl Nếu Cl2 dư, phản ứng có thể xảy ra tiếp các giai đoạn: CH3Cl + Cl2

as  CH2Cl2 + HCl CH2Cl2 + Cl2

as  CHCl3 + HCl CHCl3 + Cl2

as  CCl4 + HCl CnH2n+2 + Cl2

as  CnH2n+1Cl + HCl Tổng quát ta có: CH4 + aCl2

as  CH4-aCla + aHCl CnH2n+2 + aCl2

as  CH2n+2-aCla + aHCl

ThuVienDeThi.com

01259123132 tvhungntthuy@gmail.com

2. PHƯƠNG TRÌNH ĐỐT CHÁY ANKAN – HỢP CHẤT HỮU CƠ BẤT KỲ - Ankan: CnH2n+2 ( n ≥ 1 ) CnH2n+2 + (3n+1)/2 O2

to  nCO2 + (n+1) H2O (*) Khi đốt cháy một hidrocacbon bất kỳ nếu nCO2 < nH2O thì có thể kết luận hidrocacbon là ankan (*) nankan = nH2O - nCO2 - Hidrocacbon bất kỳ : CxHy ( y chẵn ; y ≤ 2x+2 ) CxHy + (x + y/4) O2

to  xCO2 + y/2 H2O - Khi hấp thụ toàn bộ sản phẩm cháy (hay chính là hấp thụ hỗn hợp CO2 và H2O) vào bình đựng dung dịch Ca(OH)2 ( hoặc Ba(OH)2 ) thì : mdung dịch tăng = (mCO2 + mH2O) - mkết tủa

mdung dịch giảm = m kết tủa - (mCO2 + mH2O) mbình tăng = mCO2 + mH2O

Với công thức hợp chất hữu cơ: CxHyOz hay CxHy ta luôn có điều kiện: y ≤ 2x +2 và y chẵn 3. ĐIỀU CHẾ CH4 CH3COONa + NaOH   

o t CaO, Na2CO3 + CH4 Al4C3 + H2O  Al(OH)3 + CH4

C + H2

to  CH4 Tổng quát : RCOONa + NaOH   

o t CaO, RH + Na2CO3

XICLOANKAN - Định nghĩa: xiloankan là những hidrocacbon no, mạch vòng, phân tử chỉ chứa các liên kết đơn - CTPT: CnH2n ( n ≥ 3) - Tính chất hóa học: 1). Phản ứng cộng mở vòng của xiclopropan (C3H6) và xiclobutan (C4H8)

+







  

 

 

  





Br CH CH …