Phương pháp Geometrize algebra (GLA) chứng minh bất đẳng thức

GEOMETRIZE ALGEBRA (GLA)

LỜI MỞ ĐẨU

Trong trào lưu bất đẳng thức phát triển như vũ bão hiện nay và một loạt những

phương pháp ffầy giá trị của những tên tuổi nổi tiếng cũng như của các bạn say

mê bất đẳng thức ra đời thif việc một phương pháp không thật sự nổi bật cho dù

khá mạnh trở nên nhạt nhòa và bị lãng quên cũng chẳng có gì là khó hiểu. Với các

phương pháp hiện nay thì việc giải các bài bất đẳng thức trong kì thi quốc gia,

quốc tế không còn là khó khăn với một lượng lớn các bạn học sinh nữa. Tuy

nhiên, lời giải đẹp và trong sáng cho một bài toán vẫn là điều mỗi chúng ta luôn

vươn tới. Chẳng thể có một phương pháp nào mà lời giải mọi bài toán bằng

phương pháp đó đều là đẹp nhất cả. Chính điều này tạo nên sự quyến rũ không

bao giờ nhàm chán của bất đẳng thức. Là một người cũng khá yêu thích môn học

đầy kì bí này, tôi cũng đúc kết cho riêng mình một phương pháp có tên là GLA,

tạm dịch là “hình học hóa đại số”. Thực chất đây chỉ là ứng dụng của phương

pháp p, R, r trong đại số mà thôi. Trong bất đẳng thức hình học, việc qui các đại

lượng như độ dài, sin, cos của tam giác về p, R, r đã được khắp nơi trên thế giới

nghiên cứu từ lâu nhưng mỗi người có những hiểu biết riêng và chưa có một cuốn

sách nào nói thật chi tiết về nó cả. Có lẽ, do những bài bất đẳng thức lượng giác

chưa bao giừo xuất hiện trong các kì thi quốc tế cả mà người ra cho rằng với

những gì nghiên cứu về p, R, r hiện nay là quá đủ rồi và không nghiên cứu tiếp.

Và đúng là trong bất đẳng thức lượng giác thì p, R, r có một sức mạnh hủy diệt đủ

để giải quyết gần như tòan bộ. VIệc đem p, R, r ứng dụng vào trong đại số cũng

không phải là một điều mới mẻ tuy nhiên mức độ của nó vẫn còn rất “manh mún”.

Phần nhiều là do trong đại số đã có quá nhiều phương pháp mạnh nên phương

pháp p, R, r đã bị lãng quên và không được đánh giá đúng mực. Đa số trong

chúng ta tồn tại một quan niệm cố hữu rằng: “nếu đem so sánh bất đẳng thức đại

số với hình học thì chẳng khác nào đem gã khổng lồ ra so với chú bé ti hon hay

tay địa chủ với kẻ bần nông”. Cũng chẳng trách được họ vì xét về hình thức thì

bất đẳng thức hình học chỉ là trường hợp đặc biệt của bất đẳng thức dại số có

thêm điều kiện để thỏa mãn các tính chất hình học mà thôi. Theo quan điểm của

ThuVienDeThi.com

riêng tôi thì bất đẳng thức đại số có thể ví như phạm trù cái riêng còn bất đẳng

thức hình học có thể ví như phạm trù cái chung trong triết học: “Cái riêng là cái

toàn bộ, phong phú hơ cái chung, cái chung là cái bộ phận, nhưng sâu sắc hơn cái

riêng”. Tôi mạnh dạn đi sâu vào tìm hiểu ứng dụng của p, R, r trong đại số và tách

riêng nó ra thành một phương pháp có tên GLA trước hết là vì nhận thấy trong

những dạng toán nhất định nó cho lời giải rất đẹp; sau thì là vì muốn góp phần

nào công sức tìm lại tiếng nói cho bất đẳng thức hình học. Tôi muốn chứng minh

phần nào quan điểm nêu trên của mình. Có thể là tôi quá ngông cuồng nhưng nếu

qua bài viết tôi không chứng tỏ được gì thì đó là do khả năng hạn chế của tôi chứ

chưa thể phủ định quan điểm của tôi được.

Trong quá trình viết phần lý thuyết sẽ được sắp đặt không tuân theo qui tắc thông

thường. Phân đầu bài viết tôi cố xây dựng những kiến thức thật cơ bản và được áp

dụng để có thể giải bài tập mà không cần dùng đến phần “lý thuyết tổng quan”

cuối bài viết. Tại các kì thi học sinh giỏi thì ngoài những bất đẳng thức kinh điển

được áp dụng trực tiếp còn lại tất cả những gì áp dụng đều phải chứng minh. Do

đó làm sao để các bạn hiểu được lý thuyết để giải bài tập chứ không phải là dùng

lý thuyết một cách máy móc.

Những bài tập trong phần viết này không quá khó, nếu bạn đọc nào muốn tìm

hiểu những cái cao hơn xin liên hệ với tôi qua địa chỉ ở cuối bài viết. Đồng thời

xin chân thành cảm ơn những ý kiến đóng góp từ bạn đọc.

Bùi Việt Anh

ThuVienDeThi.com