Bài tập và đáp án trắc nghiệm chương 4 Vật lí lớp 12

1

ÔN TẬP CHƯƠNG IV : DAO ĐỘNG VÀ SÓNG ĐIỆN TỪ

A. TÓM TẮT KIẾN THỨC CƠ BẢN : I. MẠCH DAO ĐỘNG :

1. Định nghĩa: Mạch dao động gồm một cuộn cảm có độ tự cảm L mắc nối tiếp với một tụ điện có điện dung C thành một mạch điện kín.

2. Điện tích và cường độ dòng điện trong một mạch dao động lí tưởng:

+ Điện tích: q = q0 + Cường độ dòng điện:

Trong đó : I0 = q0

Điện tích q của một bản tụ điện và cường độ dòng điện i trong mạch dao động biến thiên điều hoà theo thời

gian; i sớm pha so với q.

3. Định nghĩa dao động điện từ tự do: Sự biến thiên điều hoà theo thời gian của điện tích q của một bản tụ điện và cường độ dòng điện i (hoặc cường độ điện trường và cảm ứng từ ) trong mạch dao động được gọi là dao động điện từ tự do. 4. Chu kì và tần số dao động riêng của mạch dao động:

- Chu kì: - Tần số:

5. Năng lượng điện từ: Tổng năng lượng điện trường trong tụ điện và năng lượng từ trường trong cuộn cảm của mạch gọi là năng lượng điện từ. II. ĐIỆN TỪ TRƯỜNG:

1. Mối quan hệ giữa điện trường và từ trường: - Nếu tại một nơi có điện trường biến thiên theo thời gian thì tại nơi đó xuất hiện một từ trường. Đường sức của từ trường bao giờ cũng khép kín (trường xoáy). - Nếu tại một nơi có từ trường biến thiên theo thời gian thì tại nơi đó xuất hiện điện trường xoáy. Điện trường xoáy là điện trường có đường sức là đường cong kín.

2. Điện từ trường: là trường có hai thành phần biến thiên theo thời gian, liên quan mật thiết với nhau là điện trường biến thiên và từ trường biến thiên. III. SÓNG ĐIỆN TỪ:

1. Định nghĩa: Sóng điện từ là điện từ trường lan truyền trong không gian. 2. Đặc điểm của sóng điện từ: - Sóng điện từ lan truyền được trong chân không và trong các điện môi. - Khi gặp mặt phân cách giữa hai môi trường thì sóng điện từ bị phản xạ và khúc xạ. - Sóng điện từ là sóng ngang: Vectơ cường độ điện trường và vectơ cảm ứng từ luôn vuông góc với nhau và vuông góc với phương truyền sóng.

- Trong sóng điện từ thì dao động của điện trường và của từ trường tại một điểm luôn đồng pha với nhau. - Sóng điện từ mang năng lượng.

Bước sóng của sóng điện từ trong chân không: ; với c = 3.108 m/s.

3. Sóng vô tuyến: - Sóng vô tuyến là các sóng điện từ dùng trong thông tin liên lạc vô tuyến, có bước sóng từ vài mét đến vài kilômét. - Người ta chia các sóng vô tuyến thành: sóng cực ngắn, sóng ngắn, sóng trung và sóng dài.

  cos t  0 i I cos t 2         

2 

E

r

B

r

T 2 LC  1 f

2 LC 



E

r

B

r

c c.T f  

L

C

3.10-4 10 100 1000 10000 (m) 

sóng ngắn sóng ngắn sóng trung sóng dài

ThuVienDeThi.com

2

- Những đặc điểm của sự truyền sóng vô tuyến trong khí quyển:

+ Trong khí quyển, các sóng dài, sóng trung và sóng cực ngắn không thể truyền đi xa. + Các sóng ngắn vô tuyến phản xạ rất tốt trên tầng điện li cũng như trên mặt đất và mặt nước biển nên chúng có thể truyền đi rất xa trên mặt đất. IV. NGUYÊN TẮC THÔNG TIN LIÊN LẠC BẰNG SÓNG VÔ TUYẾN: - Dùng các sóng điện từ cao tần (gọi là sóng mang) để tải các thông tin về âm thanh, hình ảnh. - Phải biến điệu sóng mang. Tức là phải làm sao cho sóng mang truyền tải được những thông tin có tần số âm. Người ta thường nói biến điệu một sóng điện từ cao tần là 'trộn" sóng âm tần với sóng cao tần. - Ở nơi thu phải tách được dao động điện từ âm tần khỏi dao động điện từ cao tần. - Phải khuếch đại tín hiệu (nếu tín hiệu thu được có cường độ nhỏ). - Sơ đồ khối của một máy phát thanh vô tuyến đơn giản

(1): micrô; (2): mạch phát sóng điện từ cao tần; (3): mạch biến điệu; (4): mạch khuếch đại; (5): anten phát. - Sơ đồ khối của một máy thu thanh vô tuyến đơn giản

(1): Anten thu; (2): Mạch khuếch đại dao động điện từ cao tần; (3): Mạch tách sóng; (4): Mạch khuếch đại dao động điện từ âm tần; (5): Loa B. CAÂU HOÛI TRAÉC NGHIEÄM :

1. Mạch dao động điện từ tự do là mạch kín gồm:

A. Nguồn điện một chiều và tụ điện. B. Nguồn điện một chiều và cuộn cảm C. Nguồn điện một chiều , tụ điện và cuộn cảm. D. Tụ C và cuộn cảm L 2. Trong một mạch dao động, sự biến thiên của điện tích q của …