Nghệ thuật sử dụng ngôn từ và miêu tả của Nguyễn Du trong Truyện Kiều

NGHỆ THUẬT SỬ DỤNG NGÔN TỪ VÀ MIÊU TẢ CỦA NGUYỄN DU

TRONG TRUYỆN KIỀU

1. Vấn đề sử dụng từ ngữ, hình ảnh mang tính ước lệ trong Truyện Kiều :

Là nhà thơ thiên tài của dân tộc , Nguyễn Du là người chiụ ảnh hưởng

rất lớn thi pháp cổ điển về khắc hoạ , xây dựng hình tượng nhân vật . Vì thế

ngôn từ ước lệ được sử dụng nhiều trong Truyện Kiều . Cũng giống như người

xưa , nhà thơ đã lấy vẻ đẹp của thiên nhiên như tuyết - mai , trăng - hoa, mây -

tuyết , thu thuỷ - xuân sơn , hoa - liễu Làm chuẩn mực , làm thước đo giá trị , vẻ

đẹp của con người . Tác giả đã dùng bút pháp cực tả tuyệt đối hoá , lý tưởng

hoá nhan sắc cốt cách hai chị em Kiều . Đó là Mai cốt cách , tuyết iình thần ,

khuôn trăng , nét ngài , hoa cười ngọc thốt , mây thua, tuyết nhường , làn thu

thuỷ, nét xuân sơn , hoa ghen, liễu hờn Để khắc hoạ cái cốt cách thanh tao ,

mảnh dẻ như mai ; tinh thần trong trắng như tuyết. Một vẻ đẹp mười phân vẹn

mười nhưng mỗi người một vẻ của chị em Kiều .

Tả nàng Vân kiều diễm Nguyễn Du dùng : khuôn trăng, nét ngài , hoa

cười, ngọc thốt , mây thua , tuyết nhường cùng vơí một số từ nôm na như khác

vời và những từ ngữ đầy đặn, nở nang vừa khắc hoạ được vẻ đẹp đoan trang,

phúc hậu của nàng Vân , vừa như dự báo được cuộc sống sau này rất bình lặng

của nàng .

Còn với Kiều , Nguyễn Du đã dùng vẻ đẹp của Thuý Vân để bẫy vẻ đẹp

của Kiều . Nhà thơ đã dùng đến 12 câu thơ để khắc hoạ về Kiều . Điều đó chứng

tỏ nhà thơ đã dành cho nhân vật chính của mình một tình cảm hết sức đặc biệt .

Nhiều thi liệu cổ đã được huy động để khắc hoạ bức chân dung tuyệt mỹ của

giai nhân như : Làn thu thuỷ , nét xuân sơn , hoa ghen , liễu hờn Với bút pháp

lý tưởng hoá , Kiều hiện ra trước mắt người đọc bằng hình ảnh một thiếu nữ có

đôi mắt trong sáng , bình lặng như mặt nước hồ thu ; nét mày uốn cong thanh tú

như dáng núi mùa xuân .Thật là một dung nhan rực rỡ , sắc sảo mặn mà , vừa

có duyên, vừa có hồn . Nhưng đẹp đến độ sắc nước hương trời , chim sa cá lặn ,

nước thành nghiêng đổ , hoa phải ghen , liễu phải hờn tất cuộc đời sẽ gặp nhiều

sóng gió, đau khổ Mười lăm năm lưu lạc chìm nổi của Kiều đã chứng minh rõ

ThuVienDeThi.com

điều đó .

Là một nghệ sĩ về ngôn từ , Nguyễn Du không sử dụng những thi liệu

cổ ấy một cách máy móc rập khuôn mà sự sáng tạo của nhà thơ là rất lớn . Nói

tới nỗi buồn của người đẹp , nhà thơ gắn với những thềm hoa ,lệ hoa , rồi nét

buồn như cúc , điệu gầy như mai Nói chung , qua việc sử dụng những thi liệu cổ

nhà thơ đã tạo ra những từ ngữ rất riêng , rất Nguyễn Du , nhưng vẫn là ngôn

ngữ dân tộc .

2. Ngôn từ thiên nhiên (vũ trụ thi ca) của Truyện Kiều .

Theo tác giả Đặng Tiến thì vũ trụ thi ca trong Truyện Kiều là một

không gian với chân trời rộng . Ngoài thảm cỏ non phải xanh tận chân trời (

Cảnh ngày xuân) thì không gian còn là một vũ trụ rộng, trống,mờ xa tít tắp với

vẻ non xa , tấm trăng gần ; với cát vàng cồn nọ, bụi hồng dặm kia (Kiều ở lầu

Ngưng Bích). Đó là một vũ trụ từ chối cuộc sống, từ chối con người -một vũ trụ

mà cảnh vật bốn bề bát ngát xa trông, bên thì cồn cát nhấp nhô như sóng lượn ,

bên thì bụi hồng trải dài khắp dặm xa mênh mông .

Ngoài ra, trong Truyện Kiều Nguyễn Du còn sử dụng rất nhiều ngôn từ

vũ trụ thi ca : Con đường khuya thì phải ngắt tạnh mù khơi , màu của rừng thu

phải là màu quan san , khung trời thương nhớ phải gợn áng mây Tần xa xa , đến

túp lều cỏ bên sôngTiền Đường cũng phải là Một gian nước biếc mây vàng chia

đôi . Bên cạnh đó còn có những dặm vi lô hiu hắt , những bờ liễu loi thoi ,

những rừng phong quan tái . Rồi đến cảnh màu xanh tơ liễu bên cầu , gió cây

trút lá , mấy ngàn dâu xanh xuất hiện trong Truyện Kiều những giờ phút chia

phôi , những lúc bước chân ngập ngừng , những lúc tâm hồn phân tán Dường

như nhà thơ muốn thu nhận cả đất trời nhân loại bằng cái nhìn phơi trải trong

hình ảnh non phơi bóng vàng , cái nhìn đo lường kích thước cuộc sống hằng

ngày để xác định vị trí ,tầm sống của mình trước cuộc đời .

4 . Về ngôn từ chỉ màu sắc trong …