Phần nghị luận xã hội

Phần nghị luận xã hội

A. LÍ THUYẾT

I. Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí.

1. Đặc điểm:

-Dạng bài nghị luận xã hội này yêu cầu bình luận, bày tỏ thái độ của nười viết vềmột vấn đề

thuộc tư tưởng đạo lí như những vấn đề thuộc đạo đức, tư tưởng, tìnhcảm, tính cách, ý thức

con người gắn liền với cuộc sống hằng ngày như tình cảmquê hương, gia đình, ban bè, ý

thức trách nhiệm, đạo đức,...Những vấn đề này cóthể đặt ra trực tiếp, cũng có thể được gợi

mở qua một ý kiến, một câu nói nổitiếng, một câu tục ngữ,...

- Ví dụ:

a.Nhà văn Nga L. Tôn-xtôi nói: “Lí tưởnglà ngọn đèn chỉ đường. Không có lí tưởng thì không

có phương hướng kiên định,mà không có phương hướng thì không có cuộc sống”. Anh chị hãy

trình bày suy nghĩ của mình vềvai trò của lí tưởng trong cuộc sống con người

b.Có ý kiến cho rằng: “Kẻ mạnh không phải làkẻ giẫm lên vai kẻ khác để thỏa mãn lòng ích kỉ.

Kẻ mạnh là kẻ biết nâng kẻkhác trên đôi vai của mình”. Quan điểm trên gợi cho anh /chị suy

nghĩ gì vềđiều làm nên sức mạnh chân chính của mỗicon người cũng như của mỗi quốc gia?

c.Nói về chuyện học, tục ngữcó câu: “Học thầy không tầy học bạn" , lại có câu: “Khôngthầy đố

mày làm nên”. Anh/ chịsuy nghĩ gì trước những lời khuyên này?

2. Hướng dẫn dàn ý:

* Mở bài:

Giới thiệuvấn đề cần nghị luận (Yêu cầu: Có thể giới thiệu trực tiếp hoặc gián tiếptuy nhiên

không nên quá dài dòng, lan man mà phải trúng trọng tâm và trích dẫn đượcý kiến)

* Thân bài

- Giải thích khái niệm:

+ Giải thích thuật ngữ:

+ Giải thích ý nghĩa của ýkiến (nếu có)

- Biểu hiện: Vấn đề ấy được thể hiện nhưthế nào trong đời sống hàng ngày.

- Phân tích, lí giải, chứngminh vấn đề.

(Bản chất của phần này làlàm nổi bật bản chất của vấn đề. Học sinh có thể lập ý bằng cách

đặt ra nhữngcâu hỏi giả định rồi lật đi lật lại vấn đề trong quá trình nghị luận hoặc phântích

ThuVienDeThi.com

những mặt đúng và bác bỏ những biểu hiện sai lệch ...bằng sự kết hợp nhiềucác thao thao

tác lập luận như phân tích, chứng minh, giải thích...)

-Bình luận, đánh giá

- Đánh giá vấn đề ở các khíacạnh, bình diện khác nhau: ý nghĩa tư tưởng, ý nghĩa thực tế,

mức độ đúng, sai,mở rộng vấn đề, áp vấn đề vào cuộc sống...

- Trình bày ý kiến cá nhân;Rút ra bài học nhận thức và hành động:

* Kết bài: Học sinh có thểcó nhiều cách kết bài khác nhau, có thể nhận xét về tầm quan trọng

của vấn đềtrong cuộc sống

3. Yêu cầu hình thức: Diễn đạt cần chuẩn xác, mạchlạc; không mắc lỗi diễn đạt; có thể sử

dụng phép tu từ và yếu tố biểu cảm nhưngphải có chừng mực.

II. Nghị luận về một hiện tượngđời sống

1. Đặc điểm:

- Dạng đề này thường nêu mộthiện tượng mang tính bức thiết trong đời sống xã hội. Đó có

thể là hiện tượngtích cực cũng co thể là hiện tượng tiêu cực cũng có thể trong một hiện

tượng xuấthiện cả vấn đề tích cực và tiêu cực.

- Ví dụ:

- Trình bàysuy nghĩ của anh/ chị về hiện tượng bạo lực học đường

- Trình bàysuy nghĩ của anh/ chị về hiện tượng thừa thầy, thiếu thợ trong xã hội ta

hiệnnay.

- Anh/ chịsuy nghĩ gì về hiện tượng chảy máu chất xám trong đất nước ta hiện nay.

2. Hướng dẫn dàn ý:

* Mở bài: Mở bài:

Giới thiệu hiện tượng cầnnghị luận

* Thân bài:

- Giải thích vấn đề, hiện tượngcần nghị luận

- Thực trạng vấn đề:Phần này đòi hỏi học sinh phải hiểu biết kiến thức xã hội (học sinh phải

có sựchuẩn bị từ trước bằng việc xem chương trình thời sự, cập nhật thông tin đời sống...)

- Nguyên nhân, hậu quả (kếtquả)

+ Nguyên nhân: cần chú tớinguyên nhân chủ quan và khách quan.

+ Hậu quả: Khi phân tích hậuquả cần chú ý tới các phương diện: Cá nhân- cộng đồng, hiện

tại, tương lai....

ThuVienDeThi.com