Đề thi chọn học sinh giỏi môn Ngữ văn khối 9

- 1 -

Phần mở đầu

1. LÝ do chọn chuyên đề

Cách mạng tháng Tám là mốc lịch sử trọng đại mở ra một thời kì mới

cho lịch sử dân tộc và cũng mở ra một kỉ nguyên mới cho văn học. Trong suốt

ba mươi năm (1945-1975) văn học Việt Nam đã nảy nở và phát triển gắn bó

mật thiết với những bước đi của lịch sử dân tộc, với vận mệnh của Tổ quốc.

Cuộc sống chiến đấu và lao động sản xuất được khắc hoạ một cách chân thật

và đẹp đẽ qua văn học mà tiêu biểu là qua những vần thơ mượt mà đằm thắm

có lúc khoẻ khoắn và hùng tráng đến kì lạ. Thơ ca thời kì này đã cất lên tiếng

nói trữ tình mới mẻ, khoẻ khoắn có nhiều tìm tòi sáng tạo.

Xuất phát từ điều đó, tôi thấy việc tìm hiểu tiếng nói trữ tình trong thơ

1945-1975 là một việc làm cần thiết giúp học sinh có một cái nhìn khái quát

về giá trị của thơ ca Việt Nam 1945-1975 từ đó trau dồi thêm tình yêu quê

hương, đất nước con người, bồi dưỡng tinh thần lạc quan cho thế hệ trẻ thời kì

công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

2. Phạm vi, đối tượng, mục đích của chuyên đề

- Phạm vi: các văn bản quen thuộc đã học trong chương trình THCS như

Lượm(Tố Hữu), Tiếng gà trưa (Xuân Quỳnh), Đồng chí (Chính Hữu), Bài

thơ về tiểu đội xe không kính (Phạm Tiến Duật)...

- Đối tượng: chuyên đề chủ yếu phục vô cho việc bồi dưỡng học sinh

giỏi lớp 9, ngoài ra còn là tài liệu tham khảo để dạy học sinh đại trà

- Mục đích: nâng cao kiến thức, bồi dưỡng, rèn luyện khả năng cảm thụ

thơ văn, rèn năng lực khải quát, tổng hợp cho học sinh, đồng thời giúp giáo

viên nâng cao kiến thức trình độ chuyên môn.

Phần nội dung

ThuVienDeThi.com

- 2 -

I. nội dung

1. Cơ sở lÝ luận khoa học

“Thơ là sự thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp”(Sóng

Hồng). Từ xưa đến nay, thơ có mặt ë mọi nơi trong cuộc sống, ë đâu có sự

sống thì ë đó có chất liệu thi ca. Cuộc sống với tất cả sự bÒ bén của nó là

những nguồn đề tài vô tận cho thơ. Và sự có mặt của thơ ca chân chính trong

đời sống góp phần chứng minh sự tồn tại của con người đang luôn thiết tha

đấu tranh cho một lẽ sống, một chân lÝ tốt đẹp.

Nhưng thơ còn là tiếng nói của tâm hồn, của niềm mơ ước. Thơ luôn

bộc lộ khát vọng vươn tới một lý tưởng đẹp đẽ và cao thượng. Tiếng thơ là

tiếng nói của tâm hồn, là sự thôi thúc thầm kín nhưng vô cùng mãnh liệt của

nội tâm. Thơ là tiếng lòng nhưng thơ cũng chính là cuộc sống. Tiếng thơ là sự

thôi thúc yêu cầu của thời đại. Nhà thơ phải biết lắng nghe, quan sát, xúc động

để bắt lấy tiếng nói sâu xa của cuộc sống để khơi dậy hoài bão và niềm tin tốt

đẹp vào con người.

Văn học không chỉ phát triển theo qui luật nội tại của nó mà còn chịu

sự chi phối của lịch sử và thời đại. Từ 1945 đến 1975 trên đất nước ta đã xảy

ra nhiều biến cố tác động sâu sắc tới toàn bộ đời sống xã hội và con người.

Trong suốt ba mươi năm ấy, cả dân tộc phải liên tiếp tiến hành hai cuộc kháng

chiến chống Pháp và chống Mĩ xâm lược để bảo vệ nền độc lập và thống nhất

Tổ quốc, đi lên xây dùng chủ nghĩa xã hội. Những biến cố to lớn ấy đã đưa tới

những biến đổi sâu rộng trong lịch sử văn hoá mở ra thời kì mới cho nền văn

học dân tộc. Không còn theo nhiều khuynh hướng, nhiều trào lưu khác nhau

nữa mà tất cả các sáng tác văn học thời kì này đều hướng vào đời sống cách

mạng, vào cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, thể hiện hình ảnh đất

nước, con người Việt Nam với những nhận thức mới mẻ, với những tình cảm

mới và ý thức dân tộc.

Kế thừa những truyền thống và kinh nghiệm của các thời kì trước, văn

học Việt Nam 1945- 1975 đã xứng đáng với sứ mệnh cao cả của một nền văn

học trong thời đại mới. Văn học đã gắn bó mật thiết với sự nghiệp cách mạng,

với vận mệnh của đất nước đã sáng tạo nhiều hình tượng cao đẹp về Tổ quốc

ThuVienDeThi.com