Bài tập phả hệ thường gặp trong đề thi THPT Quốc gia môn Sinh học

Đinh Văn Tiên [098.5554.686] Trang 1

Gửi các em HS 19 bài tập phả hệ chi tiết!

[ Tổng số 50 câu, mức độ khó tăng dần]

Tôi có biên soạn lại của một số bạn đồng nghiệp [Thầy Đoàn Đình Doanh, Thầy Trương Văn Trí, Cô Phạm Thị Phương Anh, Thầy Ngô Hà Vũ, Thầy Đinh Đức Hiền….- Vì không gặp từng thầy cô để xin phép được nên tiện đây xin thầy cô thứ lỗi vì sự chia sẻ này] và ra mới tổng số 60 câu bài tập phả hệ với lời giải chi tiết và sắp xếp chúng theo thứ tự khó dần. Xin chia sẻ với các bạn và các em học sinh 19 câu đầu tiên!

Có một thực tế là bài tập phả hệ trong mỗi đề thi THPT QG chỉ gồm 1 câu. Nhưng để làm được câu này thì yêu cầu học sinh phải làm rất nhiều câu thì mời nhuyễn và đu bơi kịp với độ dài của đề, điều này nghe chừng vô lí nhưng nếu để ý chúng ta cũng sẽ thấy trong toán học để làm được 1 điểm lượng giác các em nhiều khi phải giải ít nhất 300 bài toán lượng giác khi học.

Mặt khác, khi giải phần này cũng là dịp để các em HS rèn luyện các kĩ năng tính toán, tư duy….Vì thế, 60 câu tuy nhiều cho một dạng bài tập nhưng hợp lí và cần thiết. Câu 1. (Thầy Ngô Hà Vũ) Quan sát sơ đồ phả hệ về sự di truyền bệnh máu khó đông ở người sau đây, với qui ước:

a. Vì sao bệnh máu khó đông xuất hiện phổ biến ở nam giới hơn ở nữ giới? b. Nếu người phụ nữ 15 lập gia đình với người đàn ông bình thường thì xác suất sinh đứa con bị bệnh là bao nhiêu phần trăm ? c. Nếu người phụ nữ 15 lập gia đình với người đàn ông bình thường đã sinh được 1 đứa con đầu lòng bị bệnh, nếu họ tiếp tục sinh nữa thì xác suất đứa con thứ 2 mắc bệnh này là bao nhiêu phần trăm ? Hướng dẫn giải: a. Bệnh máu khó đông xuất hiện phổ biến ở nam giới hơn nữ giới vì bệnh này do gen lặn nằm trên vùng không tương đồng của NST giới tính X, vì thế ở nam giới chỉ cần một alen gây bệnh đã biểu hiện thành bệnh, còn ở nữ giới phải cần cả 2 alen gây bệnh xuất hiện đồng thời thì mới biểu hiện bệnh. b.

A a A A 7 A a 15 A A a 8

A A

N X X X X 3 1 N X : X 1 1 7 4 4 N X Y X X XS 1 . 87,5% 4 2 8 1 1 X Y X : Y 2 2

       

        



ThuVienDeThi.com

Đinh Văn Tiên [098.5554.686] Trang 2

c. Vì người 15 lấy chồng bình thường sinh con bị bệnh chắc chắn người 15 có kiểu gen A a X X .

xác suất đứa con thứ 2 mắc bệnh này: 1 1 1 . 2 2 4 

Câu 2. (CĐ 2009) Phêninkêto niệu (PKU) là một bệnh di truyền do thiếu enzim chuyển hoá axit amin phêninalanin. Sơ đồ phả hệ của một gia đình sau đây bị bệnh này:

Phả hệ trên cho thấy bệnh Phêninkêto niệu (PKU) được quy định bởi A. gen trội trên nhiễm sắc thể giới tính X. B. gen lặn trên nhiễm sắc thể thường. C. gen trội trên nhiễm sắc thể thường. D. gen lặn trên nhiễm sắc thể giới tính X. Hướng dẫn giải: Nhìn cặp vợ chồng thế hệ thứ nhất, vợ và chồng đều bình thường sinh 2 con bị bệnh. Do đó, bệnh này có thể do gen lặn nằm trên NST thường hoặc gen lặn nằm trên vùng không tương đồng NST giới tính X. Nếu nằm trên NST giới tính X thì cặp vợ chồng đầu của thế hệ II có vợ XaXa, chồng XAY không thể sinh con XaXa. Vô lý. Vậy bệnh PKU được quy định bởi gen lặn nằm trên NST thường. Chọn đáp án B. Câu 3. Khi nghiên cứu sự di truyền về bệnh kí hiệu là Z trên một dòng họ người ta thu được sơ đồ phả hệ như sau:

Biết màu đen chỉ người bị bệnh Z. Phát biểu nào sau đây là đúng? A. Bệnh Z do gen lặn quy định di truyền theo dòng mẹ. B. Bệnh Z do gen lặn quy định nằm trên NST thường. C. Bệnh Z do gen trội quy định nằm trên NST giới tính Y. D. Bệnh Z do gen trội quy định nằm trên NST X. Hướng dẫn giải: Thấy bố mẹ không bệnh sinh con bị bệnh thì bệnh được quy định bởi NST thường hoặc trên NST giới tính X không có alen tương ứng trên Y. Giả sử bệnh Z được quy định bởi gen nằm trên NST giới tính X, cặp vợ chồng đầu tiên của thế hệ thứ II có chồng XAY, vợ XAXa sinh ra con gái bị bệnh→vô lý. Chọn đáp án B. Câu 4. (ĐH 2011) Cho sơ đổ phả hệ sau:

ThuVienDeThi.com