Đề thi Học kì 1 Ngữ văn 6 năm 2025-2026 trường THCS Định Công (Hà Nội)

TRƯỜNG THCS ĐỊNH CÔNG

------------------

ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ I

MÔN: Ngữ văn – LỚP: 6 Thời gian làm bài: 90 phút Ngày kiểm tra: 24 /12/ 2025

I. PHẦN ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Đọc bài thơ sau: À ƠI TAY MẸ(1)

- Bình Nguyên(2) - Bàn tay mẹ chắn mưa sa(3), Bàn tay mẹ chặn bão qua mùa màng.

Vẫn bàn tay mẹ dịu dàng, À ơi này cái trăng vàng ngủ ngon.

À ơi này cái trăng tròn, À ơi này cái trăng còn nằm nôi…

Bàn tay mẹ thức một đời, À ơi này cái Mặt Trời bé con…

Ru cho mềm ngọn gió thu, Ru cho tan đám sương mù lá cây.

Ru cho cái khuyết(4) tròn đầy, Cái thương cái nhớ nặng ngày xa nhau.

Bàn tay mang phép nhiệm màu, Chắt chiu từ những dãi dầu(5) đấy thôi.

Ru cho sóng lặng bãi bồi, Mưa không chỗ dột ngoại ngồi vá khâu.

Ru cho đời nín(6) cái đau, À ơi… mẹ chẳng một câu ru mình. (Thơ lục bát, Tác giả - tác phẩm được bình chọn, NXB hội nhà văn Hà Nội, 2003) Chú thích: (1) Bài thơ “À ơi tay mẹ” được nhận giải A cuộc thi thơ lục bát do báo Văn nghệ tổ chức

năm 2003. (2) Tác giả Bình Nguyên sinh năm 1959, quê ở Ninh Bình (3) Mưa sa: mưa rơi (4) Cái khuyết: cái không đầy đủ, nghĩa trong bài chỉ đứa con còn nhỏ, chưa phát triển

đầy đủ (5) Dãi dầu: chịu đựng lâu ngày của nắng mưa, sương gió và những nỗi gian khổ, vất vả (6) Nín: ngừng lại, nén lại (nín lặng)

Thực hiện các yêu cầu: Câu 1 (1,0 điểm). Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Chỉ ra cách gieo vần có trong khổ thơ in đậm của bài thơ? Câu 2 (1,0 điểm). Trong lời ru của mẹ, em nhỏ được gọi bằng những từ ngữ nào? Câu 3 (1.5 điểm). Chỉ ra và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ sau:

Bàn tay mẹ chắn mưa sa, Bàn tay mẹ chặn bão qua mùa màng. Câu 4 (1,0 điểm). Em hiểu gì về ý nghĩa của câu thơ:

Mai sau bể cạn non mòn, À ơi tay mẹ vẫn còn hát ru. Câu 5 (1.5 điểm). a. Nêu một bài học sâu sắc nhất mà em rút ra được từ văn bản? b. Chia sẻ những việc em cần làm để thực hiện bài học sâu sắc đó (trình bày bằng đoạn văn khoảng 5- 7 câu) II. PHẦN VIẾT (4,0 điểm)

Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) thể hiện cảm xúc của em về bài thơ “À ơi tay mẹ” của tác giả Bình Nguyên.

----------------- Hết! ----------------

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ I

MÔN: Ngữ văn – LỚP: 6 Câu Nội dung Điểm I. PHẦN ĐỌC HIỂU 4,0 I.1 (1.0đ)

- Thể thơ: lục bát - Cách gieo vần trong khổ thơ in đậm: HS chỉ ra 2/3 đáp án, chỉ cần chỉ ra các từ gieo vần với nhau, GV cho điểm tối đa. + dàng (dòng lục) – vàng (dòng bát) (vần lưng) + ngon (dòng bát) – tròn (dòng lục) (vần chân) + tròn (dòng lục) – còn (dòng bát) (vần lưng)

0,5 0,5

I.2 (1.0đ)

- Em bé được gọi bằng các từ ngữ: + cái trăng vàng + cái trăng tròn + cái trăng (còn nằm nôi) + cái Mặt trời (bé con) + cái khuyết (tròn đầy) (HS chỉ ra được ít nhất 4 từ ngữ, mỗi ý được 0,25đ. Nếu HS ghi cả câu thơ, GV cho ½ tổng số điểm của câu)

1,0

I.3 (1.5đ)

- Biện pháp tu từ: + Ẩn dụ: mưa sa, bão (qua mùa màng) + Hoặc điệp ngữ: bàn tay mẹ - Tác dụng: + Tăng tính gợi hình gợi cảm cho câu thơ, (hoặc tạo nhịp điệu, tạo ấn tượng, tạo sự hấp dẫn…) + Gợi hình ảnh (hoặc nhấn mạnh làm nổi bật) bàn tay mẹ kiên cường bảo vệ con trước những khó khăn, sóng gió của cuộc đời (mưa sa, bão) -> Khẳng định tình yêu thương, công lao to lớn của mẹ dành cho con. + Thể hiện sự biết ơn, trân trọng… của người con đối với mẹ

0,5

0,25

0,5

0,25 I.3 (1.0đ)

- HS nêu được các nghĩa: + Dù thời gian trôi qua, thiêu nhiên có thể thay đổi: biển có thể cạn, núi có thể mòn nhưng lời ru của mẹ thì vẫn còn mãi. + Dù mọi thứ trên thế gian có thể thay đổi theo thời gian nhưng tình yêu thương mẹ dành cho con là bất diệt, không bao giờ thay đổi.

(HS có thể trả lời theo cách khác có ý đúng, GV linh hoạt cho điểm)

0,5

0,5

I.5 (1.5đ)

- HS nêu được một bài học sâu sắc nhất rút ra từ bài thơ. Có thể là: + Trân trọng, biết ơn công lao sinh thành, dưỡng dục của của mẹ. + Cần yêu thương mẹ nhiều hơn + Chăm ngoan, học tốt để mẹ vui lòng.

(HS chỉ ra nhiều bài học GV cho 0.25) - Viết đoạn văn:

0,5