Đề thi Học kì 1 Ngữ văn 12 năm 2025-2026 trường THPT Lương Thế Vinh (TP Hồ Chí Minh)

1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG THPT LƯƠNG THẾ VINH

KIỂM TRA CUỐI KỲ – HỌC KỲ 1 / NĂM HỌC 2025-2026

Môn: NGỮ VĂN 12 – Thời gian: 90 phút

(Đề thi gồm 02 trang)

I. ĐỌC HIỂU (5,0 điểm) Đọc đoạn trích sau:

Tôi tìm thấy cuốn nhật ký của ba vào một buổi chiều hè oi ả. Ánh nắng rát bỏng đổ xuống sân gạch đã phai màu thời gian, làm rực lên những vết nứt nhỏ như mạng nhện. Trên cành xoài đầu ngõ, tiếng ve râm ran chẳng ngớt, như gọi về một thời xa xăm nào đó. Tôi lên gác xép để tìm lại ít kỷ vật cũ, chẳng ngờ lại vén được một lớp bụi dày của ký ức.

Gác xép ấy chật hẹp, mùi ngai ngái của giấy cũ và gỗ mục khiến tim tôi bồi hồi. Đó là nơi chứa những vật đã đi qua gần nửa đời người, chiếc máy khâu con bướm của má, đôi dép cao su sờn quai, bức ảnh cũ chụp cả nhà trước hiên nhà lá… Và ở một góc khuất, một chiếc hộp gỗ nhỏ nằm lặng lẽ, phủ bụi như thể đã chờ tôi tới từ rất lâu.

Tôi mở nắp hộp. Bên trong là một cuốn sổ bìa dù màu đất, sờn mép, lấm tấm những đốm nâu của thời gian. Ngay trang bìa, nét chữ run rẩy hiện lên như được viết bằng máu đông: “Nhật ký chiến trường - Quảng Trị, 1972”.

Tôi chết lặng. Ba tôi - người lính già mà tôi vẫn thấy mỗi ngày với dáng gầy gò, làn da sạm nắng, ánh mắt luôn nhìn về một nơi xa hun hút chưa bao giờ kể gì nhiều về chiến tranh. Với tôi khi còn nhỏ, ba là một người ít nói, luôn cắm cúi trong vườn hay sửa lại tấm mái ngói dột sau mưa. Ông có những vết sẹo chằng chịt nơi bả vai và cánh tay, từng đường lằn như dấu tích âm thầm của lửa đạn. Nhưng ông chưa từng lấy đó làm câu chuyện để tự hào.

Tôi mở cuốn sổ, run tay. Trang đầu là nét chữ nắn nót, rõ ràng: “Ngày 1 tháng 6 năm 1972. Hôm nay, đơn vị hành quân qua đồi Bà Nho. Quảng Trị nắng như đổ lửa, khét lẹt mùi thuốc súng. Thằng Hùng hy sinh sáng nay. Mảnh pháo cắm vào ngực, không kịp nói lời nào…”

Tôi nuốt nước mắt, lần giở từng trang như bước lùi vào quá khứ của ba. Những dòng chữ dày đặc, nét nghiêng lúc vội, lúc thẳng tắp như được viết trong một khoảnh khắc hiếm hoi được yên bình. Có đoạn giấy bị cháy xém một góc, có đoạn dính máu khô đậm màu gạch non.

“Đêm 10 tháng 7. Đơn vị mất liên lạc. Tôi và Tuấn băng qua rìa làng tìm đường về. Giờ Tuấn nằm lại sau bụi tre, thân phủ lá rừng. Tôi phải sống… để về kể lại với mẹ nó”.

Tôi không còn đọc nữa. Mắt nhòe đi. Tôi nhận ra, ba không viết để lưu lại chiến công. Ông viết để giữ hồn cho những người đã ngã xuống. Mỗi dòng nhật ký là một nén nhang cho đồng đội, cho những cái tên không còn trong danh sách trở về.

Sau ngày hòa bình lập lại, ba tôi trở về làng. Không huy chương treo tường, không một lần nhắc lại chuyện đánh giặc. Ông chỉ xin một khoảnh vườn con, cái ao nhỏ, ngày ngày cày cuốc, nuôi gà và đọc báo Nhân Dân dưới mái hiên.

Mẹ kể, đêm đầu tiên ba về nhà, ông ngồi suốt bên ngọn đèn dầu, mắt không rời tấm ảnh đen trắng chụp cùng tiểu đội, chẳng nói một lời. Chỉ có tiếng dế kêu và tiếng thở dài nặng trĩu.

2

Cả đời sau đó, ba sống lặng lẽ như một gốc cây già. Gốc cây ấy không còn ra hoa kết trái, nhưng rễ bám chặt vào lòng đất, lặng lẽ giữ cho đất không bị trôi.

Tôi lớn lên giữa những bài học cuộc đời đơn giản mà sâu sắc từ ba. Ông dạy tôi cách chẻ củi thẳng, cầm lưỡi cuốc chắc tay, và hơn hết, dạy làm người tử tế.

“Con đừng sợ khổ. Khổ mà ngay thẳng còn hơn sướng mà gian dối”, ông thường nói. Và câu mà tôi nhớ nhất, như một lời răn: “Không ai yêu nước bằng cái miệng. Yêu nước phải bằng việc làm”.

Ngày tôi thi đỗ đại học, ba không nói lời khen nào. Ông chỉ gật đầu: “Được. Con học để sống tử tế. Không cần làm quan, chỉ cần sống cho có ích”.

Tôi học sư phạm, rồi bén duyên với ngành Lịch sử. Có người bảo nghề đó chán, ít tiền, ít danh. Nhưng tôi biết, từ khi mở cuốn nhật ký của ba, tôi không còn thấy lịch sử là những dòng chữ khô khốc trong sách giáo khoa nữa. Nó sống, nó chảy trong tôi như máu, như nước mắt của những người đi trước.

Tôi chọn đề tài nghiên cứu về cuộc kháng chiến chống Mỹ. Nhiều đêm ngồi một mình trong thư viện, tôi mở lại cuốn nhật ký cũ, để thấy mình …