Đề thi Giữa kì 1 Ngữ văn 9 năm 2024-2025 Sở Bắc Ninh

ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I

NĂM HỌC 2024-2025 Môn: Ngữ văn - Lớp 9 Thời gian làm bài: 90 phút (không kể thời gian phát đề)

(Đề có 01 trang) I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) Đọc đoạn trích sau:

Kể tuổi tôi còn hơn tuổi bác,

Tôi lại đau trước bác mấy ngày,

Làm sao bác vội về ngay,

Chợt nghe, tôi bỗng chân tay rụng rời.

Ai chẳng biết chán đời là phải,

Vội vàng sao đã mải lên tiên; Rượu ngon không có bạn hiền,

Không mua không phải không tiền không mua.

Câu thơ nghĩ đắn đo không viết,

Viết đưa ai, ai biết mà đưa;

Giường kia(1) treo cũng hững hờ, Đàn kia(2) gảy cũng ngẩn ngơ tiếng đàn. (Khóc Dương Khuê, trích Thơ văn Nguyễn Khuyến*, NXB Văn học, 2012)

(*) Nguyễn Khuyến là nhà thơ lớn của dân tộc. Ông là người có tài năng, cốt cách, đỗ đạt cao. Dương Khuê là bạn thân của nhà thơ Nguyễn Khuyến. Khi nghe tin bạn mất Nguyễn Khuyến đã làm thơ khóc bạn.

(1) Giường kia: Trần Phồn thời hậu Hán (Trung Quốc) sắm chiếc giường dành riêng cho người bạn thân là Từ Trĩ. Khi bạn đến chơi thì mang giường xuống, khi bạn về lại treo cất đi.

(2) Đàn kia: Tương truyền Bá Nha và Chung Tử Kì là hai người bạn tri âm. Bá Nha chơi đàn giỏi. Tử Kì nghe tiếng đàn của Bá Nha như hiểu thấu tâm can của bạn. Sau khi Tử Kì chết, Bá Nha đập bỏ đàn vì cho rằng trên đời không có ai hiểu được tiếng đàn của mình nữa. Thực hiện yêu cầu: Câu 1. Xác định thể thơ của đoạn trích trên. Câu 2. Ghi lại một câu hỏi tu từ tác giả sử dụng để thể hiện sự bất ngờ, bàng hoàng khi nghe tin bạn mất. Câu 3. Nêu tác dụng của việc sử dụng điển tích, điển cố trong hai dòng thơ:

Giường kia treo cũng hững hờ, Đàn kia gảy cũng ngẩn ngơ tiếng đàn. Câu 4. Từ nội dung của đoạn thơ, em hãy rút ra một thông điệp có ý nghĩa trong cuộc sống đối với bản thân (trình bày khoảng 3-5 dòng). II. VIẾT (6,0 điểm) Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn (khoảng 100 chữ) phân tích tâm trạng của Nguyễn Khuyến thể hiện trong đoạn thơ phần Đọc hiểu. Câu 2 (4,0 điểm). Viết bài văn (khoảng 300 chữ) trình bày ý kiến về vấn đề bảo vệ môi trường (đất, nước, không khí…) ở khu dân cư nơi em đang sinh sống.

----------Hết----------

HƯỚNG DẪN CHẤM KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I

NĂM HỌC 2024-2025 Môn: Ngữ văn - Lớp 9

(HDC gồm có 03 trang)

Phần/Câu Nội dung Điểm ĐỌC HIỂU 4,0 1 Thể thơ: Song thất lục bát Hướng dẫn chấm: HS trả lời như đáp án: đạt 0,5 điểm.

0,5

2 - Câu hỏi tu từ tác giả sử dụng trong đoạn thơ để thể hiện sự bất ngờ, bàng hoàng khi nghe tin bạn mất: + Làm sao bác vội về ngay + Vội vàng sao đã mải lên tiên + Viết đưa ai, ai biết mà đưa Hướng dẫn chấm: HS trả lời được 01 câu hỏi tu từ đạt điểm tối đa.

1,0

3 - Điển tích, điển cố trong hai câu thơ: Giường kia, đàn kia. - Ý nghĩa: Tăng tính gợi hình, gợi cảm của câu thơ, tạo sự hàm súc, trang nhã; thể hiện tình bạn tri âm tri kỉ giữa tác giả và Dương Khuê, bởi thế khi mất bạn nỗi đau xót, trống vắng như tăng lên gấp bội; ca ngợi tình bạn chân thành. Hướng dẫn chấm: - HS chỉ ra được 02 điển tích, điển cố: đạt 0,5 điểm; 01 điển tích, điển cố đạt 0,25 điểm. - HS nêu được mỗi ý trong ý nghĩa, có thể diễn đạt tương đương: đạt 0,75 điểm. Đúng 02 ý đạt điểm tối đa.

0,5 1,0

4

Từ nội dung của đoạn thơ, học sinh rút ra được thông điệp có ý nghĩa trong cuộc sống. Có thể theo hướng: + Tình bạn là tình cảm đáng quý, đáng trân trọng. + Bạn bè hãy luôn đối xử với nhau chân thành, gắn bó. + Hãy xây dựng cho mình một tình bạn đẹp, trong sáng. … Hướng dẫn chấm: HS nêu được 01 thông điệp, có cách diễn đạt tương đương được điểm tối đa.

1,0

VIẾT 6,0

1 Viết đoạn văn (khoảng 100 chữ) phân tích tâm trạng của Nguyễn Khuyến thể hiện trong đoạn thơ phần Đọc hiểu.

2,0

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn - Viết đoạn văn theo một cấu trúc rõ ràng (diễn dịch, quy nạp…) - Đảm bảo yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 100 chữ) của đoạn văn.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận Nỗi đau mất bạn cùng nỗi hụt hẫng, chơi vơi khi đối diện với hiện thực phũ phàng của nhà thơ Nguyễn Khuyến qua đó thể hiện tình bạn thắm thiết keo sơn của hai …