Đề thi Học kì 2 Ngữ văn 10 năm 2025-2026 Sở Bắc Ninh

I. ĐỌC HIỂU (5,0 điểm) Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu: (Lược trích: Nhân vật “tôi” trong một chuyến công tác đã nghỉ tạm tại xóm nhà thờ, nơi có mẹ Lân hiền hậu và bé Nết thông minh. Sau một thời gian đi xa, “tôi” trở lại xóm nhà thờ khi cuộc kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra ác liệt. Ngôi nhà cũ của mẹ Lân đã bị bom đạn giặc thiêu rụi).

Tôi tìm thấy ở cuối vườn một cái túp(1 )trông vó bè mới dựng, chiếc cần vó(2)đang từ từ cất lên khỏi mặt nước. Tôi nhìn sang bên kia sông. Một trận địa pháo mới đắp nằm giữa lưng chừng sườn núi. Tiếng bác Tuất – người cán bộ xóm – từ trong núi hỏi vọng xuống:

– Có được nhiều chép không hả mẹ? – Ối ra. Hôm nay được anh ạ! Tôi mừng quýnh vì nhận ra đúng tiếng mẹ Lân trả lời. Tôi khom lưng chui vào trong túp. Mẹ trông thấy người bước vào, đưa ngọn đèn dầu đã vặn nhỏ soi ngang mặt. Tôi chào mẹ. Mẹ vẫn bé nhỏ, trầm tĩnh và hiền hậu. Không đợi tôi hỏi thăm, mẹ Lân khi nhận ra tôi liền kêu:

– Anh đã trở ra đấy ư? […] Tôi đặt ba lô xuống chiếc chõng đã cháy mất một góc, kê bằng mấy viên gạch và nhìn quanh, hỏi: – Em Nết chạy đâu rồi mẹ? […] Giặc Mỹ đã hại mất em Nết, chú học sinh gác phòng không của tôi rồi! Lát lâu sau khi báo cái tin ấy cho tôi biết bằng một tiếng kêu xé ruột, mẹ Lân ngồi tựa chiếc cần vó, không động đậy. Chỉ có đôi mắt già nua phản chiếu ánh lửa nhìn qua vai tôi, vào cái khoảng tối mênh mông, phía ngôi nhà cũ. Tôi cắn chặt môi. Bất cứ chỗ nào quanh đây, tôi cũng tìm thấy hình dáng em, chú học sinh thông minh và đáng yêu, chiếc mũ cói rộng vành, dải khăn quàng đỏ bay phất phơ trước ngực và những mảnh gỗ dẻ căng phồng hai túi quần. Tôi ngồi lặng đi, lòng căm thù giặc mỗi lúc lại nhen thêm, cho đến khi tôi sinh ra ngạc nhiên về thái độ quá bình thản của mẹ. Em Nết mất, kẻ thù đã dứt đi một phần da thịt, vậy mà mẹ vẫn đủ bình tâm làm việc, còn lo tôi không có chỗ ngủ. […] Hôm ấy, vào quãng gần chiều một cơn giông từ bên kia dốc đổ sang, từng đợt gió xoáy bị nghẹt trong hẻm núi lùa ra rất mạnh. Nhiều tốp máy bay địch bất ngờ lao vút tới. Trận đánh xảy ra rất nhanh. Giữa khung cảnh mù mịt khói đạn cùng cơn giông bão đang nổi lên ầm ầm, người ta thấy một người đàn bà, tay cầm chiếc đòn gánh, đang lao qua những đám cháy ngoài bờ sông chạy lên trận địa. Bên kia sông, từ xóm nhà thờ vẳng lên tiếng thét, tiếng la khóc, và lửa đỏ cháy bừng bừng; một cụm khói đen như cái nấm đã trùm kín cái xóm nhỏ.

(Trích Người mẹ xóm nhà thờ, Nguyễn Minh Châu tuyển tập truyện ngắn, NXB Văn học, 2006, tr.74-77) Chú thích:

(1) Túp: Lều hoặc nhà nhỏ, thấp, được dựng tạm bằng tranh tre, lá nứa. (2) Cần vó: Thanh tre dài, dùng làm đòn bẩy để nâng hoặc hạ gọng vó. Câu 1. Xác định ngôi kể của văn bản. Câu 2. Trong khoảnh khắc gặp lại tại túp lều nhỏ, nhân vật "tôi" nhận thấy mẹ Lân vẫn giữ được những vẻ đẹp phẩm chất nào? Câu 3. Tìm các chi tiết miêu tả ngoại hình của nhân vật em Nết qua dòng hồi tưởng của nhân vật "tôi". Câu 4. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong câu văn: Bên kia sông, từ xóm nhà thờ vẳng lên tiếng thét, tiếng la khóc, và lửa đỏ cháy bừng bừng; một cụm khói đen như cái nấm đã trùm kín cái xóm nhỏ. Câu 5. Nhận xét tình cảm của người kể chuyện với nhân vật mẹ Lân. Câu 6. Từ văn bản, anh/chị hãy rút ra bài học có ý nghĩa nhất cho bản thân (trả lời khoảng 5-7 dòng). II. VIẾT (5,0 điểm)

Anh/Chị viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bày tỏ ý kiến về vấn đề: Tuổi trẻ với việc xây dựng hình ảnh cá nhân trong cộng đồng.

----------- HẾT ----------

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BẮC NINH

(Đề có 01 trang)

ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KỲ II

NĂM HỌC 2025 - 2026 MÔN: NGỮ VĂN – Lớp 10 Thời gian làm bài: 90 phút (không kể thời gian giao đề)