Đề thi giữa kì 1 Văn 11 Kết nối tri thức - Đề số 8

1

I. ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi kế tiếp

THƯƠNG VỢ - BÀI THƠ TRỮ TÌNH, TRÀO PHÚNG ĐẬM SẮC DÂN

GIAN CỦA TÚ XƯƠNG

(Nguyễn Quốc Túy)

Thương vợ (Trần Tế Xương)

Quanh năm buôn bán ở mom sông,

Nuôi đủ năm con với một chồng.

[...]

Lặn lội thân cò khi quãng vắng,

Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Một duyên, hai nợ, âu đành phận,

Năm nắng, mười mưa, dám quản công.

Cha me thói đời ăn ở bạc:

Có chồng hờ hững cũng như không!

Tình cảm thương vợ của Tú Xương trước hết được biểu hiện ở câu thơ đầu tức

là ở hai câu để qua việc nhà thơ tạo dựng hình ảnh một bà vợ buôn bán, tần tảo

nuôi chồng nuôi con.

Quanh năm buôn bán ở mom sông

Nuôi dù năm con với một chồng

Hai câu mở đầu của bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật thường là hai câu vào

để, thế mà hai câu đề của bài thơ này lại mang sắc thái của hai câu thực”: cho

bạn đọc thấy nỗi vất vả, khó nhọc của người vợ. Về thời gian nỗi vất vả đó là

“quanh năm”, nghĩa là ngày nào, tháng nào cũng như vậy. Về không gian đó là

ĐỀ THI GIỮA HỌC KÌ 1 – ĐỀ 8

MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 11

Thời gian làm bài: 90 phút

BIÊN SOẠN: BAN CHUYÊN MÔN LOIGIAIHAY.COM

2

địa điểm sầm uất Bà Tú cũng không có nốt một cái lều, một gian hàng buôn bán

ổn định ở cửa chợ, đình chợ. Bà buôn bán ở nơi có thế đất chênh vênh, hiểm trở.

Cũng ở ngay hai câu thơ đầu, nhà thơ đã nói được một cách cụ thể về công lao

to lớn của bà Tú:

Nuôi đủ năm con với một chồng

Chúng ta chú ý các từ ngữ : nuôi đủ, năm, một. Như vậy là bà Tú đã nuôi đủ 6

người. Chúng ta thấy thấp thoáng nụ cười trào lộng hay đúng hơn là nụ cười tự

trào của nhà thơ qua cách tính đếm của ông : Năm con với một chồng. Chồng

cũng như con phải để vợ nuôi.

Ta biết Tú Xương là nho sĩ, là học trò chữ nho thời xưa đi thị và hỏng mãi, cuối

cùng mới đậu được tú tài.

Nụ cười tự trào của Tú Xương, cách đánh giá mình sống nhờ vợ như lũ con :

“năm con với một chồng” có cái gì rất gần gũi với câu ca dân gian “Dài lưng

tốn vải ăn no lại nằm”. Biết đánh giá đúng thực trạng kém cỏi của mình, biết

công lao vợ phải nuôi mình và cả năm đứa con, đó là nét đẹp của nhân cách Tú

Xương được biểu hiện qua nụ cười tự trào của ông.

Đây là hai câu “thực” đã khắc họa thành công hình ảnh bà Tú vất vả ở chi tiết

nghệ thuật hình ảnh : “lặn lội thân cò”.

Lặn lội thân cò khi quãng vắng

Eo sèo mặt nước buổi đò đông

Nó gợi ta nhớ đến câu ca dao :

Con cò lặn lội bờ sông

Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non

Rồi các câu: “Con cò mà đi ăn đêm”, “cò dò bắt tép”... Cả câu thơ: “Lặn lội

thân cò khi quãng vắng” làm hiện lên trong trí tưởng tượng của ta hình ảnh một

bà Tú lặn lội đêm hôm buôn bán vật và để nuôi con, nuôi chồng giống như biểu

tượng hình ảnh những con cò trong thơ ca dân gian. Biểu tượng đó còn sâu đậm

thêm khi ta đọc tiếp câu thơ : “Eo sèo mặt nước buổi đò đồng”, Hình ảnh bà Tú

“lặn lội”

3

gắn với “quãng văng”, gắn với “mặt nước” cũng giống như hình ảnh con có

trong thơ ca dân gian gắn với “ăn đêm”, “cò dò bắt tép”, “lặn lội bờ sông”. Tóm

lại, ở hai câu thơ này, Tú Xương đã sử dụng một số “tín hiệu nghệ thuật” thơ để

nói về nỗi vất vả, khó nhọc của người phụ nữ nông thôn trước đây.

Chính nhờ những phương tiện biểu hiện nghệ thuật của văn học dân gian nên ở

một phương diện và mức độ nào đó, hình ảnh của bà Tú ở hai câu thơ này cũng

mang ý nghĩa tượng trưng cho người phụ nữ Việt Nam tần tảo, đảm đang.

Đây là hai câu “luận”, “bàn” về nỗi vất vả khó nhọc, đức tính chịu đựng của bà

Tú. Nó cũng là lời thơ biểu hiện tâm trạng của bà Tú :Chịu đựng, không phàn

nàn, oán trách, kêu ca.

Một duyên hai nợ âu đành phận,

Năm nắng mười mưa dám quản công

Bài thơ không phải là lời “tự bạch” của bản thân bà Tú mà là lời kể, lời tả bà Tú

của Tú Xương. Nhưng tác giả Tú Xương sau khi tả, kể, dựng lại hình ảnh của

vợ đã chửi ai vậy ? Nhà thơ chửi “thói đời ăn ở bạc”, “có chồng hờ hững cũng

như không”, nghĩa là nhà thơ chửi thói đời vì cái thói đời ấy mà bà Tú có chồng

cũng như không, chồng chẳng giúp được gì thậm chí bà còn phải nuôi …