Đề cương ôn tập Học kì 1 Ngữ văn 7 năm 2024–2025 trường THCS Lê Quý Đôn (TP Hồ Chí Minh)

NỘI DUNG ÔN KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ I

MÔN NGỮ VĂN

KHỐI 7 NĂM HỌC 2024-2025

PHẦN 1: KIẾN THỨC TRỌNG TÂM A. PHẦN ĐỌC I. Tri thức Ngữ văn về thơ bốn chữ, năm chữ

1. Một số kiến thức chung về thể loại thơ bốn chữ, năm chữ

1. Khái niệm

- Thơ bốn chữ là thể thơ mỗi dòng có bốn chữ, thường ngắt nhịp 2/2 - Thơ năm chữ là thể thơ mỗi dòng có năm chữ, thường ngắt nhịp 3/2 hoặc 2/3.

2. Hình ảnh thơ

- Là những chi tiết, cảnh tượng từ thực tế đời sống được tái hiện bằng ngôn ngữ thơ ca, góp phần diễn tả cảm xúc, suy ngẫm của nhà thơ về thế giới và con người.

3.Vần, nhịp trong thơ

- Vần: + Vần chân là vần được gieo vào cuối dòng thơ, nghĩa là các tiếng ở cuối dòng vần với nhau. + Vần lưng là vần được gieo ở giữa dòng thơ, nghĩa là tiếng cuối của dòng trên vần với một tiếng nằm ở giữa dòng dưới hoặc các tiếng trong cùng một dòng thơ hiệp vận với nhau + Vai trò của vần: liên kết các dòng và câu thơ, đánh dấu nhịp thơ, tạo nhạc điệu, sự hài hòa, sức âm vang cho thơ, đồng thời làm cho dòng thơ, câu thơ dễ nhớ, dễ thuộc. - Nhịp: + Nhịp thơ được biểu hiện ở chỗ ngắt chia dòng và câu thơ thành từng vế hoặc ở cách xuống dòng đều đặn ở cuối mỗi dòng thơ. + Vai trò: tạo tiết tấu, làm nên nhạc điệu của bài thơ, đồng thời cũng góp phần biểu đạt nội dung bài thơ.

Nội dung

Thơ bốn chữ

- Thơ bốn chữ phù hợp với việc sáng tác thơ cho trẻ em do dễ nhớ, dễ đọc, dễ làm và rất gần gũi với các em nhỏ. - Thơ bốn chữ thường để diễn đạt những nội dung vui tươi, hồn nhiên, dí dỏm, tinh nghịch, nhí nhảnh…nhờ ưu điểm câu thơ ngắn, gieo vần nhịp nhàng

Thơ năm

-Thể thơ năm chữ cũng giống như thể thơ bốn chữ, tức là cũng kể chuyện kể việc, kể người. Nhưng thể thơ năm chữ có nội dung phản

chữ ánh phong phú và lớn lao hơn.

+ Phản ánh những vấn đề xã hội sâu sắc như: tố cáo tội ác của bọn quan lại, tố cáo những bất công vô lí trong xã hội cũ (Ghét chuột – Nguyễn Bỉnh Khiêm; Những điều trông thấy – Nguyễn Du).

+ Thể hiện nỗi niềm tâm sự của các tác giả trước cuộc đời (Ông đồ – Vũ Đình Liên; Tiếng thu – Lưu Trọng Lư).

+ Trong văn học hiện đại sau Cách mạng tháng Tám, thể thơ năm chữ còn đề cập đến nhiều nội dung khác nữa như: ca ngợi lãnh tụ (Đêm nay Bác không ngủ – Minh Huệ); ca ngợi anh bộ đội Cụ Hồ (Cá nước – Tố Hữu); miêu tả thiên nhiên (Mầm non – Võ Quảng); ca ngợi tình cảm gia đình (Thăm lúa – Hoàng Trung Thông; Lời ru của mẹ – Xuân Quỳnh).

2. Cách đọc hiểu một văn bản thơ bốn chữ, năm chữ - Sử dụng kĩ năng tưởng tượng khi đọc các từ ngữ, hình ảnh đặc sắc trong thơ. - Tìm ý nghĩa các từ ngữ, hình ảnh đặc sắc. - Xác định các biện pháp nghệ thuật, cách ngắt vần, nhịp và hiệu quả của chúng. - Rút ra được bài học cho bản thân. II. Tri thức Ngữ văn về truyện ngụ ngôn

Một số kiến thức chung về thể loại truyện ngụ ngôn 1. Đề tài

Thường là những vấn đề đạo đức hay những cách ứng xử trong cuộc sống 2. Nhân vật

Có thể là loài vật, đồ vật hoặc con người. Các nhân vật hầu như không có tên riêng, thường được kể gọi bằng danh từ chung như: rùa, thỏ, bác nông dân… 3. Sự kiện

Một câu chuyện thường xoay quanh một sự kiện chính 4. Cốt truyện

Thường xoay quanh một sự kiện (một hành vi ứng xử, một quan niệm, một nhận thức phiến diện, sai lầm…) nhằm đưa ra bài học hay lời khuyên nào đó. • Một số yếu tố khác của truyện ngụ ngôn: Yếu tố Đặc điểm trong truyện ngụ ngôn

Tình huống truyện Là tình thế làm nảy sinh câu chuyện khiến nhân vật bộc lộ đặc điểm, tính cách của mình. Qua đó, ý nghĩa câu chuyện được khơi sâu.

Không gian trong Là khung cảnh, môi trường hoạt động của nhân vật ngụ ngôn,