Đề cương ôn tập Học kì 1 Ngữ văn 7 năm 2024–2025 trường PTDTNT Sơn Động (Bắc Ninh)

1

CHỦ ĐỀ 3: CỘI NGUỒN YÊU THƯƠNG

A. Ôn tập phần tri thức Ngữ văn: Thay đổi kiểu người kể chuyện - Trong một truyện kể, nhà văn có thể sử dụng nhiều ngôi kể khác nhau. - Tác dụng: thể hiện ý đồ nghệ thuật của nhà văn. Mỗi ngôi kể mang đến một cách nhìn nhận, đánh giá riêng, khiến câu chuyện được soi chiếu từ nhiều chiều, trở nên phong phú, hấp dẫn, chứa đựng nhiều ý nghĩa. + Ngôi thứ nhất (người kể xưng tôi) khiến chuyện chân thực, người kể có thể xen vào mạch kể suy nghĩ cảm xúc của mình nhưng chuyện kể mang tính chủ quan. + Ngôi thứ ba (người kể giấu mặt) giúp truyện kể khách quan nhưng đôi khi thiếu sự chân thực, khó nói lên được những nội tâm sâu xa của nhân vật. B. HỆ THỐNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ CÁC VĂN BẢN ĐỌC I. Văn bản “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ” -Nguyễn Ngọc Thuần 1. Tác giả: - Những trang viết cho thiếu nhi của Nguyễn Ngọc Thuần trong trẻo, thân thương, tươi sáng, ấm áp và đầy chất thơ. Qua ngòi bút của Nguyễn Ngọc Thuần, thế giới quen thuộc bỗng hiện lên mới mẻ, tinh khôi như mới sinh thành. 2. Tác phẩm a. Thể loại: truyện vừa b. Ngôi kể: Thứ nhất c. Nội dung: - Thông qua những trải nghiệm của một cậu bé với người bố của mình, văn bản đã mở ra cho người đọc, đặc biệt là trẻ thơ một thế giới trong trẻo với những khám phá đầy bất ngờ. - Qua đó, nhà văn gửi gắm những thông điệp có ý nghĩa chung với mọi người:

+ Cần trân trọng, biết ơn những món quà người khác tặng cho mình, dù là món quà lớn hay nhỏ. Đó là tình cảm, tấm lòng của người khác dành cho mình. + Hãy cảm nhận thế giới xung quanh ta bằng cả tâm hồn và tình yêu thương, ta sẽ phát hiện được những vẻ đẹp, những giá trị từ những điều bình dị nhất. d. Nghệ thuật: - Cách kể chuyện sinh động, hấp dẫn. + Ngôi kể: ngôi thứ nhất. + Ngôn ngữ: mộc mạc, tự nhiên, chân thành. + Xây dựng nhân vật qua hành động, cử chỉ, lời nói, cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật khác,.. II. Văn bản “Người thầy đầu tiên - Ai-tơ-ma-tốp 1. Tác giả: - Là nhà văn Cư-rơ-gư-dơ-xtan, một nước cộng hòa ở vùng trung Á, thuộc Liên Xô trước đây. - Ông bắt đầu hoạt động sáng tác văn học từ năm 1952, khi ông còn là sinh viên. - Đề tài chủ yếu trong tác phẩm của ông: cuộc sống khắc nghiệt nhưng cũng đầy chất lãng mạn của người dân vùng đồi núi Cư-rơ-gư-dơ-xtan. - Lỗi viết của Ai-tơ-ma-tốp cô đọng, hàm súc, có nhiều cách tân độc đáo trong nghệ thuật kể chuyện. chiến.

2

2. Tác phẩm a.Thể loại: Truyện vừa b. Nội dung: - Nhân vật thầy Đuy-sen hiện lên hiện lên qua lời kể, qua cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật An-tư-nai – nhân vật “tôi”, người kể chuyện ở phần (2) và phần (3) của đoạn trích. - Thầy Đuy-sen là người có mục đích sống cao đẹp, cương nghị, kiên nhẫn, nhân hậu, vị tha,... trong đó, nổi bật nhất là tình cảm yêu thương, hết lòng vì học trò. - An-tư-nai là cô bé thông minh, nhạy cảm, tinh tể và rất hiểu chuyện. Cô luôn trân trọng những kí ức và biết ơn về người thầy đầu tiên của mình. c. Nghệ thuật: - Nhân vật là người kể chuyện ở ngôi thứ nhất (phần 2, 3) nên dễ bộc lộ cảm xúc chân thực. - Khắc hoạ nhân vật qua hành động, cử chỉ và lời nói. III. Văn bản Quê hương -Tế Hanh a. Tác giả: - Là nhà thơ tiêu biểu trong phong trào “Thơ mới”. - Thơ ông thấm đượm tình yêu quê hương và niềm khao khát thống nhất Tổ quốc. - Quê hương là nguồn cảm hứng lớn trong suốt cuộc đời thơ Tế Hanh. - Thơ Tế Hanh dễ đi vào lòng người bởi cảm xúc chân thành mà tinh tế, thiết tha; lời thơ giản dị, giàu hình ảnh; giọng thơ nhẹ nhàng, sâu lắng. b. Tác phẩm - Thể thơ: thơ tám chữ (8 tiếng) - Phương thức biểu đạt: biểu đạt (kết hợp với miêu tả, tự sự) - Đề tài: Quê hương c. Nội dung - Bài thơ vẽ lên bức tranh thiên nhiên, cuộc sống lao động, sinh hoạt của một làng chài miền Trung đẹp đẽ, nên thơ, vừa chân thực, vừa lãng mạn. - Qua đó, nhà thơ bày tỏ tấm lòng của mình với quê hương: yêu thương, gắn bó, trân trọng vẻ đẹp của thiên nhiên, con người, cuộc sống nơi làng chài; nỗi nhớ nhung da diết khi phải xa cách quê hương. - Bài thơ đem đến thông điệp về tình yêu quê hương- cội nguồn yêu thương trong lòng mỗi …