Đề cương ôn tập Giữa kì 1 Ngữ văn 9 năm 2024–2025 trường THCS Nguyễn Trãi (Hồ Chí Minh)

TRƯỜNG THCS NGUYỄN TRÃI

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I

NĂM HỌC: 2024-2025. MÔN: NGỮ VĂN 9 Phần 1. Kiến thức trọng tâm

* Văn bản:

- Thể loại:

+ Văn bản thể loại thơ (Bài 1): Thơ Tám chữ; Thơ Tự do.

+ Văn bản thông tin (Bài 3): VB giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử, bài phỏng vấn

- Chủ điểm: Thương nhớ quê hương; Những di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh.

* Tiếng Việt:

- Biện pháp tu từ: biện pháp tu từ chơi chữ, điệp thanh và điệp vần: đặc điểm và tác dụng

- phương tiện phi ngôn ngữ

* Tập làm văn: Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học (truyện hiện đại) Phần 2. Định hướng cụ thể 1. Văn bản:

BÀI 1: THƯƠNG NHỚ QUÊ HƯƠNG

Thơ 1. Khái niệm về Văn bản văn học: - Là công trình nghệ thuật ngôn từ, kết quả hoạt động sáng tác của cá nhân hoặc tập thể nhà văn và là đơn vị độc lập cơ bản của văn học. - Văn bản văn học có thể tồn tại dưới dạng truyền miệng hoặc dưới dạng viết (văn tự) với quy mô có thể chỉ là một câu, vài dòng (tự ngữ, ca dao, …) đến hàng vạn câu, hàng ngàn trang (sử thi, tiểu thuyết, …). - Về cấu trúc, văn bản văn học là một hệ thống phức tạp gồm hàng loạt yếu tố thuộc các bình diện khác nhau của nội dung và hình thức. 2. Hình thức nghệ thuật của văn bản văn học Hình thức nghệ thuật của văn bản văn học là cách tổ chức, kết nối mọi yếu tố (bố cục, kết cấu, ngôn ngữ, biện pháp tu từ, vần, nhịp, …) nhằm tạo nên tính chỉnh thể của tác phẩm. 3. Kết cấu của bài thơ - Là toàn bộ tổ chức chặt chẽ và sinh động các yếu tố về nội dung và hình thức của bài thơ, tạo ra tính toàn vẹn và thể hiện một cách tốt nhất chủ đề, tư tưởng của tác phẩm. - Kết cấu của bài thơ được biểu hiện ở mọi phương diện tổ chức của tác phẩm: sự lựa chọn thể thơ, sự sắp xếp các phần, các đoạn thơ theo một trình tự nhất định, sự triển khai mạch cảm xúc, sự phối hợp của vần, nhịp, hình ảnh thơ và các biện pháp tu từ,… 4. Ngôn ngữ thơ - Ngôn ngữ thơ có đặc điểm hàm súc, ngắn gọn, giàu hình ảnh, gợi nhiều hơn tả, giàu nhạc điệu, được tổ chức thành một cấu trúc đặc biệt: có vần, nhịp, thanh điệu, đối,... - Thế giới nội tâm của nhà thơ không chỉ được thể hiện bằng ý nghĩa của từ ngữ mà còn được thể hiện qua âm thanh, nhịp điệu của từ ngữ, những yếu tố ấy góp phần làm tăng thêm hàm nghĩa cho

bài thơ. Những đặc điểm trên khiến cho bài thơ dễ dàng tác động trực tiếp đến cảm xúc của người đọc và khắc sâu trong tâm trí họ. văn bản 1: Quê hương (Tế Hanh) - Chủ đề: Hình ảnh quê hương qua bức tranh sinh hoạt làng chài vùng biển trong nỗi nhớ của tác giả - Một số hình ảnh, từ ngữ tiêu biểu: Hình ảnh con thuyền: hăng như con tuấn mã, phăng mái chèo; hình ảnh cánh buồm: giương to như mảnh hồn làng/ rướn thân trắng; hình ảnh dân chài: da ngăm rám nắng/ cả thân hình nồng thở vị xa xăm,… -Biện pháp tu từ chủ yếu: So sánh, nhân hoá -Cách gieo vần: Vần chân, vần liền (giang/ làng, sông/ hồng, trắng/ nắng, xăm/ nằm), vần cách (vôi/ khơi) - Cảm hứng chủ đạo: Cảm hứng ca ngợi cuộc sống lao động của người dân làng chài

văn bản 2 : Bếp lửa( Bằng Việt) - Chủ đề: Hình ảnh bếp lửa và hình ảnh người bà luôn theo suốt cuộc đời của tác giả, đã trở thành những trang kí ức ấm áp thiêng liêng - Một số hình ảnh, từ ngữ tiêu biểu: Hình ảnh bếp lửa, ngọn lửa: chờn vờn sương sớm, ấp iu nồng đượm,..; hình ảnh bà: ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng, dạy cháu làm, chăm cháu học, nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm, nhóm yêu thương,... - Biện pháp tu từ chủ yếu: Ẩn dụ, điệp từ, điệp ngữ - Cách gieo vần: Vần chân, vần liền (xa/ bà, thế/ về, nhọc/ học, rụi/ lụi, bùi/ vui) Vân chân, vần thông (khói/ mỏi, Huế/ thế,…) - Cảm hứng chủ đạo: Cảm hứng ngợi ca hình ảnh bếp lửa ấm áp, thiêng liêng được nhóm lên từ bàn tay và tấm lòng của bà

BÀI 2: NHỮNG DI TÍCH LỊCH SỬ VÀ DANH THẮNG

Văn bản thông tin 1. Văn bản giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử - Văn bản giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử thuộc loại văn bản thông tin, cung cấp cho người đọc thông tin về một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử. - Về cấu trúc, kiểu …