Đề cương ôn tập Giữa kì 1 Ngữ văn 9 năm 2024–2025 trường THCS Dương Văn Mạnh (Hồ Chí Minh)

1

1

PGD TP BÀ RỊA TRƯỜNG THCS DƯƠNG VĂN MẠNH

ĐỊNH HƯỚNG ÔN TẬP GIỮA HKI

NGỮ VĂN 9 NĂM HỌC: 2024-2025 A. MỘT SỐ YÊU CẦU CẦN ĐẠT 1. Văn bản

- Yêu cầu cần đạt

+ Nhận biết kiểu văn bản, thể loại;

+ Nhận biết và phân tích được các chi tiết tiêu biểu: nhân vật, lời kể, đề tài, ngôi kể, chủ đề, thông điệp, ý nghĩa,.. của văn bản truyện;

+ Nhận biết và phân tích được nét độc đáo về hình thức, từ ngữ, hình ảnh, các biện pháp tu từ, vần, nhịp; nhận biết và phân tích được tình cảm, cảm xúc, cảm hứng chủ đạo… của người viết thể hiện qua văn bản thơ.

+ Nhận biết và phân tích được luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng tiêu biểu trong văn bản nghị luận. Biết nhận xét, đánh giá tính chất đúng hoặc sai, biết bày tỏ quan điểm của bản thân về vấn đề đặt ra trong văn bản.

+ Nhận biết và phân tích được đặc điểm của văn bản thông tin; phân tích được thông tin cơ bản của văn bản, giải thích được ý nghĩa nhan đề trong việc thể hiện thông tin cơ bản; nhận biết và phân tích được quan hệ giữa phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ dùng để biểu đạt thông tin trong văn bản.

+ Rút ra bài học về cách nghĩ, cách ứng xử do văn bản gợi ra.

+ Nêu được ý nghĩa hay tác động đối với tình cảm, nhận thức, lối sống của cá nhân trước một vấn đề đặt ra trong đời sống hoặc văn học.

2. Tiếng Việt

+ Biện pháp tu từ: so sánh, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá, điệp ngữ, nói quá, đảo ngữ, câu hỏi tu từ,…

- Yêu cầu cần đạt

+ Nhận biết và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ;

3. Viết: Viết bài văn nghị luận văn học

2

2

- Yêu cầu cần đạt:

+ Hiểu rõ khái niệm, đặc điểm của một bài văn;

+ Nắm rõ cách viết bài văn nghị luận phân tích tác phẩm văn học.

+ Biết viết bài văn nghị luận văn học.

+ Viết được bài văn nghị luận phân tích về bài thơ (đoạn thơ), một khía cạnh về nội dung chủ đề, một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật và hiệu quả thẩm mĩ của nó.

+ Viết được đoạn văn nghị luận phân tích về tác phẩm truyện (đoạn truyện) một phương diện về nhân vật, một khía cạnh về nội dung chủ đề, một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật và hiệu quả thẩm mĩ của nó.

B. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM I.Văn bản 1.Các chủ điểm STT CHỦ ĐIỂM THỂ LOẠI TÊN VĂN BẢN 1 Bài 1:Thương nhớ quê

hương

Thơ

- Quê hương

- Bếp lửa

2 Bài 2: Giá trị của văn

chương

Văn bản nghị luận

- Về hình tượng bà Tú trong

bài thơ Thương vợ

- Ý nghĩa văn chương

3 Bài 3: Những di tích

lịch sử và danh thắng

Văn bản thông tin

- Vườn quốc gia Cúc Phương

- Ngọ Môn

2. Đặc trưng thể loại

A

(Thể loại)

Khía cạnh B

(Đặc điểm)

Kết cấu của

bài thơ

- Kết cấu của bài thơ là toàn bộ tổ chức chặt chẽ và sinh động các yếu tố về nội dung và hình thức của bài thơ, tạo ra tính toàn vẹn và thể hiện một cách tốt nhất chủ đề, tư tưởng của tác phẩm. Kết cấu của bài thơ được biểu hiện ở mọi phương diện tổ chức của tác phẩm: (1) sự chọn lựa thể

3

3

thơ (2) sự sắp xếp các phần, các đoạn thơ theo một trình tự nhất định (bố cục); (3) sự triển khai mạch cảm xúc; (4) sự phối hợp của vần, nhịp, hình ảnh thơ, các biện pháp tu từ ... Ngôn ngữ

thơ

Ngôn ngữ thơ có đặc điểm là hàm súc, ngắn gọn, giàu hình

ảnh, gọi nhiều hơn tả, giàu nhạc điệu, được tổ chức thành

một cấu trúc đặc biệt: có vần, nhịp, thanh điệu, đối ...

Hình ảnh

trong thơ

Là những chi tiết, cảnh tượng từ thực tế đời sống, được tái hiện bằng ngôn ngữ thơ ca, góp phần diễn tả cảm xúc, suy ngẫm của nhà thơ về thế giới và con người. Chẳng hạn hình ảnh “buồm trắng” trong câu thơ “Cha mượn cho con buồm trắng nhé/ Để con đi...” thể hiện niềm khao khát được đi đến những bờ bến mới của nhân vật “con” trong bài thơ Những cánh buồm (Hoàng Trung Thông). Vần, nhịp và vai trò của vần, nhịp trong thơ

Vần trong thơ Việt Nam gồm vần chân và vần lưng. Vần chân (hay cước vận) là vần được gieo vào cuối dòng thơ, nghĩa là các tiếng ở cuối dòng vần với nhau. Vần chân là hình thức gieo vần phổ biến nhất trong thơ. Vần lưng (hay yêu vận): là vần được gieo ở giữa dòng thơ, nghĩa là tiếng cuối của dòng trên vần với một tiếng nằm ở giữa dòng dưới hoặc các tiếng …