Tổng hợp bài tập Chủ đề 3. Ôn tập về thơ

Phần A. Lý thuyết

1. Lý thuyết về thơ

Yếu tố Thơ Thơ lục bát Ca dao Khái niệm

Là hình thức nghệ thuật dùng từ trong ngôn ngữ làm chất liệu, và sự chọn lọc từ cũng như tổ hợp của chúng được sắp xếp dưới hình thức lôgíc nhất định tạo nên hình ảnh hay gợi cảm âm thanh có tính thẩm mỹ cho người đọc, người nghe

Là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam. Một cặp câu lục bát gồm một dòng 6 tiếng (dòng lục) và một dòng 8 tiếng (dòng bát)

Là tên gọi chung của các thể loại trữ tình dân gian kết hợp giữa lời và nhạc, diễn tả đời sống nội tâm của con người.

Đặc trưng

Nội dung: thơ là là sự thổ lộ tình cảm mãnh liệt đã được ý thức Hình thức: thơ biểu hiện bằng biểu tượng, ý tượng với ngôn từ thơ được cấu tạo đặc biệt

- Cách gieo vần: tiếng thứ sáu của dòng lục vần với tiếng thứ sấu của dòng bát kế nó, tiếng thứ tám dòng bát vần với tiếng thứ sáu của dòng lục tiếp theo - Ngắt nhịp: thường ngắt nhịp chẵn như 2/2/2, 2/4/2, 4/4…

- Nội dung: diễn tả đời sống tinh thần, tư tưởng, tình cảm của nhân dân trong các quan hệ đôi lứa, gia đình, quê hương, đất nước,… - Hình thức: ngắn gọn, sử dụng thể lục bát hoặc lục bát biến thể

2. Khái quát nội dung chính của các văn bản

Văn bản Tác giả Xuất xứ Nội dung chính Giá trị nghệ thuật Chuyện cổ nước mình

Lâm Thị Mỹ Dạ

Bài thơ nói về tình cảm của tác giả dành cho những câu truyện cổ tích Việt Nam. Đó là những câu chuyện vừa nhân hậu vừa thông minh, chứa đựng những kinh nghiệm sống vô cùng quý báu của cha ông.

- Thể thơ lục bát gần gũi với văn học dân gian.

- Giọng điệu nhẹ nhàng, trữ tình, sâu lắng.

- Vận dụng khéo léo, thành công các hình ảnh văn học dân gian và màu sắc ca dao, dân ca.

Những câu hát dân gian về vẻ đẹp quê hương

Dân gian “Những câu hát dân gian về vẻ đẹp quê hương” thường gợi nhiều hơn tả, hay nhắc đến tên núi, tên sông, tên vùng đất với những nét đặc sắc về

- Sử dụng thể thơ lục bát, lục bát biến thể - Sử dụng hình thức đối đáp, ướm hỏi quen thuộc trong ca dao

CHỦ ĐỀ 3: ÔN TẬP VỀ THƠ

MÔN: NGỮ VĂN – CHÂN TRỜI SÁNG TẠO – LỚP 6

BIÊN SOẠN: BAN CHUYÊN MÔN LOIGIAIHAY.COM

hình thể, cảnh trí, lịch sử, văn hóa của từng địa danh. Đằng sau những câu hỏi, lời đáp, lời mời, lời nhắn gửi và các bức tranh phong cảnh là tình yêu chân chất, tinh tế và lòng tự hào đối với con người và quê hương, đất nước.

- Hình ảnh so sánh, ẩn dụ, ước lệ, tượng trưng,... - Các địa danh gần gũi, nổi tiếng,...

Việt Nam quê hương ta

Nguyễn Đình Thi (1924- 2003)

Trích từ trường ca Bài thơ Hắc Hải (1958)

Nhà thơ đã ca ngợi vẻ đẹp giản dị, mộc mạc của thiên nhiên, con người Việt Nam, qua đó thể hiện tình yêu thương, sự gắn bó sâu sắc của tác giả đối với quê hương đất nước.

- Thể thơ lục bát sử dụng uyển chuyển. - Giọng điệu linh hoạt, mượt mà, gần gũi với ca dao dân ca. - Từ ngữ tự nhiên và gần gũi với đời thường. Hoa bìm Nguyễn Đức Mậu

Thơ lục bát, NXB Quân đội nhân dân, 2007

Bài thơ vẽ lên một khung cảnh thiên nhiên thân thuộc, gần gũi, sống động với người đọc và bộc lộ được cảm xúc, nỗi nhớ của mình với quê hương tuổi thơ.

- Sử dụng thể thơ lục bát dân tộc, gần gũi với ca dao dân ca, mang vẻ đẹp dân dã. - Giọng điệu tâm tình, mượt mà, gần gũi với ca dao dân ca. - Sử dụng kết hợp thành công các biện pháp nghệ thuật: điệp từ, liệt kê. Đánh thức trầu Trần Đăng Khoa (26/04/1958)

Sáng tác năm 1966, in trong tập Góc sân và khoảng trời, Trần Đăng Khoa, NXB Văn hóa dân tộc, 1999

Bài thơ cho thấy tình cảm mến yêu gắn bó của cậu bé với cây trầu, vừa hồn nhiên vừa chân thành. Đồng thời qua đó thể hiện tình cảm và cách ứng xử của những con người thôn quê đối với cây cối trong vườn, gần gũi như đối với những người bạn thâm tình.

Giọng thơ hồn nhiên, gần gũi với trẻ nhỏ

Hình ảnh mộc mạc, dễ hiểu, gợi hình gợi cảm

Những cánh buồm

Hoàng Trung Thông (1925-1993)

In trong …